Anevrizma Nedir? Beyin Anevrizması Belirtileri Nelerdir?

Anevrizma, damar duvarının zayıflayıp balonlaşması sonucu oluşan ciddi bir damar yapısı bozukluğudur. Özellikle beyin damarlarında ve aortta görülen anevrizmalar, patlama riski nedeniyle hayati tehlike oluşturabilir. Anevrizma uzun süre belirti vermeden sessizce büyüyebilir. Birçok kişi bu durumu tesadüfen yapılan görüntüleme testleri sırasında öğrenir. Beyin anevrizması patladığında beyin içinde veya çevresinde kanama olur, bu durum acil müdahale gerektiren bir tablodur.

Anevrizma Nedir?

Anevrizma, bir damarın belirli bir bölgesinde damar duvarının incelmesi veya elastikiyetini kaybetmesi sonucu balon şeklinde genişleme oluşmasıdır. Bu genişleme zamanla büyüyebilir ve çevre dokulara baskı yapabilir. Özellikle beyin damarlarında oluşan anevrizmalar patlama riski nedeniyle çok önemlidir. Bir anevrizma patladığında beyin kanaması gelişebilir. Bu durum felç, bilinç kaybı hatta ölümle sonuçlanabilir. Bazı anevrizmalar hiçbir belirti vermeden yıllarca sessizce büyüyebilir. Damar duvarındaki zayıflık kalıtsal olabileceği gibi yaşla birlikte ya da dış etkenler nedeniyle de ortaya çıkabilir. Çoğu zaman belirti vermemesinden dolayı teşhis rastlantısal olabilir.

Anevrizma Türleri Nelerdir?

Anevrizmalar oluşum şekline, konumuna ve görünümüne göre sınıflandırılabilir. En yaygın görülen formu sakküler yani kesecik tipi beyin anevrizmasıdır. Aort anevrizmaları karın veya göğüs bölgesinde ortaya çıkabilir ve büyük damarları etkilediği için ciddi risk taşır.

Başlıca anevrizma türleri:

• Sakküler (kesecik) anevrizma
• Fusiform (iğsi) anevrizma
• Aort anevrizması
• Periferik damar anevrizmaları

Anevrizma Neden Olur?

Anevrizmanın gelişiminde genetik faktörler, yaşlanma ve damar duvarını zayıflatan sağlık sorunları etkili olabilir. Yüksek tansiyon damar duvarında baskı oluşturarak anevrizma riskini artırır. Bağ dokusu hastalıkları, damar duvarının doğal dayanıklılığını azaltabilir. Ateroskleroz, yani damar sertliği, damarın esnekliğini kaybetmesine neden olarak balonlaşmayı kolaylaştırır. Travmalar, enfeksiyonlar veya bazı ilaçlar damar yapısını olumsuz etkileyebilir. Ailede anevrizma öyküsü olanlarda risk daha yüksektir. Bazı kişilerde ise anevrizma hiçbir belirgin sebep olmadan gelişebilir.

Anevrizma Belirtileri Nelerdir?

Anevrizma uzun süre sessiz seyredebilir, özellikle küçük anevrizmalar çoğu zaman belirti vermez. Patladığında “hayatımın en şiddetli baş ağrısı” olarak tarif edilen ani ve çok güçlü bir ağrı ortaya çıkabilir. Anevrizma belirtileri şu şekilde sıralanabilir:

• Ani ve çok şiddetli baş ağrısı
• Görme bozukluğu, çift görme, bulanık görme, ışığa hassasiyet
• Göz kapağı düşüklüğü veya göz çevresinde ağrı
• Yüzde uyuşma, hissizlik veya kas güçsüzlüğü
• Konuşma bozukluğu, kelimeleri bulamama veya anlaşılmaz konuşma
• Baş dönmesi, denge kaybı, yürürken sendeleme
• Mide bulantısı ve kusma
• Ani bilinç bulanıklığı, sersemlik hali, tepki azalması
• Nöbet geçirme (epilepsi benzeri atak)
• Işık ve sese aşırı hassasiyet
• Boyun sertliği ve ensede yoğun ağrı 
• Bayılma, geçici veya kalıcı bilinç kaybı

Anevrizma Nasıl Teşhis Edilir?

Anevrizma teşhisi görüntüleme yöntemleri ile kesinleştirilir. Bilgisayarlı tomografi ve manyetik rezonans görüntüleme ilk aşamada sıklıkla kullanılır. Özellikle beyin anevrizmalarında BT anjiyografi veya MR anjiyografi damarın yapısını net şekilde gösterebilir. Damar içi anjiyografi daha ayrıntılı bilgi sağlayarak tedavi planlamasında yol göstericidir. Teşhis genellikle baş ağrısı şikayeti, nörolojik bulgular veya tesadüfen yapılan tetkikler sırasında konulur. Aile öyküsü olanlarda tarama yapılması riskli durumları erkenden belirleyebilir. Teşhisin doğru yapılması, anevrizmanın büyüklüğü ve patlama riskinin değerlendirilmesi tedavi sürecini belirleyen en kritik aşamadır.

Anevrizma Tedavisi Nasıl Yapılır?

Anevrizma tedavisinde amaç patlama riskini azaltmak veya patlamış anevrizmada kanamayı kontrol altına almaktır. Tedavi yöntemleri anevrizmanın boyutuna, konumuna ve hastanın genel sağlık durumuna göre belirlenir. Endovasküler koilleme yöntemi ile damar içinden girilerek anevrizma doldurulur ve kan akışı engellenir. Cerrahi klipleme, anevrizmanın dıştan bir klipsle kapatılması işlemidir. Küçük ve düşük riskli anevrizmalar düzenli takip ile yönetilebilir. 

Anevrizma Kimlerde Olur?

Anevrizma her yaşta ortaya çıkabilir ancak risk bazı gruplarda daha yüksektir. Genetik yatkınlık önemli bir faktördür. Hipertansiyon ve damar sertliği olan kişilerde görülme ihtimali daha yüksektir. Bağ dokusu hastalıkları, polikistik böbrek hastalığı veya enfeksiyonlar damar duvarını zayıflatarak anevrizma gelişimine katkı sağlayabilir. Yaş ilerledikçe damar duvarı elastikiyetini kaybettiği için risk artar. Kadınlarda özellikle menopoz sonrası hormon dengesindeki değişiklikler etkili olabilir. Bazı anevrizmalar tamamen rastlantısal olarak ortaya çıkar.

Anevrizma ile İlgili Sık Sorulan Sorular

Anevrizma patlamadan anlaşılır mı?

Anevrizma çoğu zaman belirti vermeden sessizce büyür, bu nedenle sadece semptomlara güvenerek anlamak mümkün olmayabilir. Ancak bazı kişilerde sinir basısına bağlı lokal belirtiler ortaya çıkar. Çift görme, göz kapağı düşüklüğü, yüz uyuşması veya konuşma bozukluğu gibi bulgular uyarıcı olabilir. Baş dönmesi, dengesizlik ve özellikle alışılmışın dışında yeni bir baş ağrısı, değerlendirilmesi gereken işaretler arasındadır. Aile öyküsü olan kişilerde tarama testleri erken teşhis için önemlidir.

Anevrizma patladığında ne olur?

Beyin anevrizması patladığında genellikle ani ve çok şiddetli baş ağrısı ortaya çıkar. Hastalar bunu “hayatımın en kötü baş ağrısı” şeklinde tarif edebilir. Baş ağrısına kusma, bulantı, görme kaybı, bilinç bulanıklığı, felç benzeri bulgular eşlik edebilir. 

Anevrizma ameliyatı tehlikeli midir?

Her cerrahi işlemde olduğu gibi anevrizma ameliyatının da belirli riskleri bulunur ancak patlamış veya patlama riski yüksek olan anevrizmalarda ameliyat çoğu zaman hayat kurtarıcıdır.

Anevrizma tamamen iyileşir mi?

Tedavi edilen anevrizmanın patlama riski önemli ölçüde azaltılabilir. Bazı durumlarda tamamen ortadan kaldırılabilir.

Anevrizma oluşumu önlenebilir mi?

Genetik faktörler kontrol edilemediği için anevrizma oluşumunu tamamen engellemek mümkün değildir. Ancak risk faktörlerini azaltmak önemlidir.

Anevrizma kimlerde daha sık görülür?

Anevrizma özellikle genetik yatkınlığı olanlarda, hipertansiyon veya damar sertliği bulunanlarda daha yaygındır. 

Baş ağrısı anevrizma belirtisi midir?

Her baş ağrısı anevrizma belirtisi değildir. Ancak ani başlayan, şiddeti giderek artan ve kişinin daha önce yaşamadığı tarzda bir baş ağrısı mutlaka değerlendirilmelidir. Özellikle görme bozukluğu, yüz uyuşması, konuşma güçlüğü gibi başka bulgular eşlik ediyorsa risk daha ciddidir. Migren veya gerilim tipi baş ağrısından farklı karakterde ağrı tarif edilmesi önemlidir. Düzenli ve açıklanamayan baş ağrılarında görüntüleme testi gerekebilir.