Bu has­talığı oluşturan 200 kadar çeşitli virüs var­dır. Bahar aylarında ufak salgınlara bile neden olabilir. Bu zamanlarda kalabalık­lardan sakınmalıdır. Koruyucu olarak aşı yapılabilir, C vitamini alınabilir. Aşı olarak influenza virüsüne karşı hazırlanmış bivalan aşılar bulunmaktadır. Viral enfeksiyon­lara karşı direnç sağlamak için vücudun meydana getirdiği ve interferon adı veri­len proteinler henüz tedavi alanına girme­miştir.

Antibiotikler virüslere karşı etkili olmadığından soğuk algınlığında kullanmak doğ­ru değildir. Burun akıntısı fazla olanlarda antihistaminikli burun damlaları (Triaminic) ve drajeler, ateş ve öksürüğe karşı aminopirin, fenasetin, kodein (Coryban-D, Cor-sal, llvico) kafein ve antihistaminikli ilaç­lar alınmalı ve istirahat etmelidir.

Soğuk algınlığı, üst solunum yollarında virüs türü mikropların neden olduğu bulaşıcı bir enfeksiyondur. 200′den fazla virüsün, soğuk algınlığına neden olduğu bilinmektedir. Bu virüsler el teması ile, hapşırma ile ya da öpücük ile insandan insana geçebilir.

Soğuk algınlığının ilk belirtileri burun akıntısı ve hapşırıktır. Başlangıçta su gibi olan burun akıntısı, bir süre sonra sarı-yeşil renkli, koyu bir kıvam alır. Çocuklarda boğaz ağrısı, öksürük, baş ağrısı, ateş, halsizlik, kas ağrıları ve iştahsızlık da görülebilir. Soğuk algınlığı geçiren bir bebeğin ya da çocuğun ateşi 39 dereceye kadar çıkabilir. Soğuk algınlığının kuluçka devresi 1-3 gündür. Bazı vakalarda, soğuk algınlığı 3-10 gün devam edebilir.

Modern tıp biliminde, antihistamin türü ilaçlar, üst solunum yollarını rahatlatan ilaçlar, öksürük şurubu, istirahat ve bol sıvı tüketimi önerilmektedir. Aspirin sadece çok ağır soğuk algınlığı vakalarında tavsiye edilmektedir. Hafif soğuk algınlığı vakalarında aspirin kullanılmamaktadır çünkü aspirin viral durumu daha çok alevlendirir ve hastalığı daha bulaşıcı bir hale getirir. Aşı etkili bir çözüm değildir çünkü gün geçtikçe (daha fazla) sayıda yeni virüsler ortaya çıkmaktadır.

Yapılan bir çalışma, interferonun (virüs saldırısına uğrayan hayvan hücreleri tarafından üretilen, enfeksiyonlarla mücadele eden bir enzim çeşidinin üretimi için sağlıklı hücreleri uyaran hücreler arası sıvıya ya da kana karışan bir tür protein) soğuk algınlığının yayılmasını önlediğini ve tehlikeli vakaları hafiflettiğim göstermiştir. 1998 yılında deneme aşamasına geçen “R61837″ adlı bir ilacın, özellikle de burnu etkileyen virüslere maruz kalan insanların, soğuk algınlığına yakalanmasını önlediği belirtilmiştir.

Küçük çocuklar (bağışıklık sistemlerinin tam olarak gelişmiş olmaması nedeniyle) büyüklerden daha fazla soğuk algınlığı ve grip riskine maruz kalmaktadır. Çocuğunuz karşılaştığı her hasta insandan soğuk algınlığı virüsü kaparsa, hiç şaşırmayın. Burun akıntısı, baş ağrısı ve (bazen) öksürük soğuk algınlığının en belirgin belirtileridir. Hafif ateş ile birlikte genel bir vücut yorgunluğu da hissedilebilir.

Soğuk Algınlığı için önerilen modern tıp tedavileri:

Doktorunuz “asetaminofen” türü ilaçlar kullanarak çocuğunuzun ateşini düşürebilir. Soğuk algınlığı esnasında enfeksiyon vakası yaşanırsa antibiyotik kullanımına başlanır.

Doğal sağlık tedavileri:

• Soğuk algınlığı sürekli nüksediyorsa, uzun vadeli olarak uygulanması gereken bir homeopatik tedavi programına başlayabilirsiniz. Kısa vadeli olarak alınabilecek bazı önlemler şöyledir:
• Çocuğunuz dışarı çıktıktan hemen sonra soğuk algınlığı belirtilerini yaşamaya başladıysa, soğuk algınlığının ilk günlerinde bıldırcın otu kuMulabilir.
• Yüksek ateş ve aşırı susuzluk durumunda güzelavrat otu kullanılabilir.
• Burun ve geniz akıntısına neden olan soğuk algınlığı vakaları için özel bir homeopati maddesi olan “Nat. Mur.”u kullanabilirsiniz.
• Balgama neden olan soğuk algınlığı vakaları için “Kali. Mur.” adlı homeopatik madde kullanılabilir.
• Ateşe neden olan soğuk algınlığı vakaları için “Ferr. Phos.” adlı maddenin kullanımı uygundur.
• Sürekli nükseden ve akıntıya neden olan soğuk algınlığı vakaları için “arsenik” maddesi tercih edilebilir.
• Kalın ve sarı renkli akıntılar için kullanılan rüzgârgülü bitkisi soğuk algınlığı nedeniyle huzursuzluk yaşayan çocuklar için de kullanılabilir.
• Kulak ağrısı çeken, boyundaki lenf bölgesi şişen çocuklar için özel bir homeopati maddesi olan “Merkür” kullanılabilir.
• Bach çiçek esansları ile hazırlanan özel kremleri çocuğunuzun göğüs bölgesine sürün ve bu bölgeye masaj yapın.
• Zeytin çiçeği esansı yorgunluğa iyi gelir.
• “Altın mühür” adı ile bilinen bitki ve andız otu kronik soğuk algınlığına iyi gelir, akciğerler ve üst solunum yolunda bulunan mukusu temizler.
• Yoncadan elde edilen bitki çayı içildiğinde vücuttaki balgam temizlenir. Nane solunum yollarını açar, ateşi düşürür.
• Papatya çocuğunuzu rahatlatır ve iyi uyumasını sağlar. Papatyanın antiseptik bir özelliği vardır, vücudu enfeksiyonlardan korur, ateşi düşürür.
• Ekinezya gibi şifalı bitkiler bağışıklık sistemini güçlendirir. Soğuk algınlığı süresince kullanılan ekinezya hastalığın sonrasında da kullanılırsa, enfeksiyonun nüksetmesini önler, vücudun direnç kazanmasını sağlar.
• Bir leğene kaynar su doldurun ve suya tarçın yağı ilave edin. Çocuğunuzun bu leğene doğru eğilmesini sağlayın ve başının üzerine bir havlu örtün. Havluyu çadır haline getirerek, çocuğunuzun baş kısmını tamamen örtmesini sağlayın. Çocuğunuzun buharlaşan havayı 4-5 dakika içine çekmesini sağlayın. Çocuğunuz bu işlemi sürdüremeyecek kadar küçükse, tarçını banyo lavabosuna koyun ve üstüne kaynar su dökün. Banyo kapısını sıkıca kapatın ve çocuğunuzun içeride buharlaşan havayı teneffüs etmesini sağlayın.
• Çocuğunuzun banyo suyuna birkaç damla lavanta yağı ya da çay ağacı yağı ilave edin. Solunum yollarının açıldığını göreceksiniz.
• Siyah Frenk üzümü çayı balgam söktürür, enfeksiyonları tedavi eder.
• Kanın temizlenmesi ve balgamın giderilmesi için taze sarımsak ve soğan tüketin. Sarımsak doğal bir antibiyotiktir, bağışıklık sistemini kamçılar.

Faydalı terapilerHomeopati, akupunktur, geleneksel Çin terapileri, refleksoioji, ^esin terapileri, herbalizm.

Evde yapabilecekleriniz:

Soğuk algınlığı sonrasında, çocuğunuzun bağışıklık sistemini güçlendirecek önlemler alın.

■ Hücrelerimiz su olmadan yeni dokular üretemez, toksik maddeler kan dolaşı­mımızda birikir, kan hacmimiz düşerek hücrelerimize daha az oksijen ve be­sin gitmesine neden olur. Bütün bu olumsuzlukların hepsi kendimizi güçsüz ve yorgun hissetmemize neden olarak hastalıklara davetiye çıkarır.

Çocukların ne kadar suya ihtiyacı vardır?
Çocuklar tarafından içilen su miktarı yaşlarına ve kilolarına bağlı olarak değişir. Çocukların çok yüksek oranlarda su içmesi neredeyse imkânsızdır. Günde 500-2,000rnl arasındaki su tüketimi çocuklar için yeterlidir.

Su kaynakları?
Çocuklarımızın vücuduna giren suyun yaklaşık %50′si kaynağını meyve ve sebze­lerden almaktadır. Diğer yarısı ise içilen sudan oluşmaktadır. Meyve suyu kokteyl­leri ve karbonat içeren içecekler de vücudun sıvı ihtiyacının karşılanmasına yar­dımcı olur, ancak vücudun bu tür içeceklerden su çıkarması hiç de kolay değildir.

Bu tür içeceklerin içerdiği su miktarına katkı maddesi özelliği olan ve toksik mad­deler içeren birtakım kimyasallar ve suni şeker çeşitleri de eklendiğinden, vücut gördüğü zararı bertaraf etmek için daha çok suya ihtiyaç duyar. Şişelenmiş doğal maden suyu oldukça yararlıdır, ancak bazı uzmanlar, çocuk­larımıza yüksek oranda sodyum içeren maden sularının çocuklar tarafından tüketilmesi konusuna çekinceyle yaklaşmaktadır. Eğer şişelenmiş maden su­yu almayı düşünüyorsanız, sodyum oranı düşük olanları tercih etmeye çalışın. Örneğin, her litrede 20 mg.dan az sodyum içeren maden sularını seçebilirsi­niz. Yapabileceğiniz başka bir şey de mineral konsantrasyonu düşük olan ma­den sularını tercih etmeye çalışmaktır. Şişelenmiş maden suları bakterilerden arındırılmıştır ve hava kirliliği, su kirliliği gibi her türlü kirlilikten uzak tutula-rak üretilmiştir.
■ Şişelenmiş içme suyu para israfından başka bir şey değildir. İçme suyu hak­kındaki bilgileri düzenleyen ve denetleyen tüzük ve yasaların sayısı oldukça azdır; hatta bazı araştırmalar çeşmeden akan suların doğrudan şişelenip mar­ketlerde satıldığını ortaya koymaktadır.
■ içtiğiniz suya para vermek zorunda olmanız da oldukça can sıkıcı bir mesele­dir. İçme suyu için bütçenizden pay ayırmakta zorlanıyorsanız ve şişe şişe iç­me suyunu marketten eve kadar taşımakta zorlanıyorsanız, suyunuzu filtre­den geçirmeyi deneyebilirsiniz. Piyasada her çeşit su filtresi vardır, bu neden­le ihtiyacınıza en uygun olan filtreyi seçmek durumundasınız. Sıhhi tesisatını­za özel olarak eklenmiş bir filtre sistemi, musluğunuzun ucuna eklediğiniz ba­sit bir filtreden daha etkilidir ancak daha pahalıdır ve daha çok masraf gerek­tirir. Sürahilerin içine yerleştirilen filtreler ise sadece su üstüne çıkan küçük maddeleri ve kîorini arıtır. Su içinde bulunması muhtemel bakterileri, böcek zehirlerini, kimyasal maddeleri ve metalleri arıttığı söylenen birtakım sürahi­ler de artık piyasada satılmaktadır. Ne çeşit filtre kullanıyor olursanız olun, filtrenizi düzenli olarak yenileyin çünkü filtreler bir süre sonra bakteriler için üreme kaynağı olur.

Çocuklarınızın su içmesini sağlayın
Rengârenk ve çeşit çeşit içeceklerin çocuklarımız için piyasada mevcut olduğu bugünlerde, su­yun öneminin birçok çocuk tarafından göz ardı edilmesi pek de şaşırtıcı değildir. Ancak ebe­veynler olarak çocuklarımızın su içmesini sağlamak için yapabileceğimiz birçok şey vardır.
■ Eğer bir bebeğiniz varsa ve bebeğinizi anne sütünden kesmeye çalışıyorsanız, alternatif içecek olarak sadece suyu tercih edin. Bebeğinize yemeklerin yanında bir miktar su ile su­landırılmış meyve suları da verebilirsiniz, ama su diğer meyve sularına göre her zaman da­ha öncelikli olmalıdır.

■ Havanın sıcak oiduğu günlerde, buzdolabınızda çocuğunuzun ulaşabileceği bir rafta su bulundurun. Çocuklar çok susadıklarında, ellerine ilk gelen içeceği içmek istefter.
m Çocuğunuzun içmesini istemediğiniz hiçbir içeceği evinize sokmayın. Çocuklar susadıkla­rında, ilk gördüğü sıvıyı içmeye çalışırlar.
■ Çocuklarınız asitsiz içecekler içmeyi seviyorsa, şuruplu içecekleri tercih edin. Vişne şuru-<:, bu gibi içeceklerin şurubunu yeterli miktarda suyla sulandırabilirsiniz. Bu sayede çocuğu­nuzun içtiği su oranını da kontrol altında tutabilirsiniz. Çocuklar sulandırılmış meyve şuru­bunu içmekten pek hoşnut olmayabilir ama aldırmayın. Her çocuk bu duruma kısa sürede alışacaktır. Çocuklar meyve şuruplarını sulandırarak içmeye alıştıklarından, kısa bir zaman içinde sade su içmeye de alışabilirler. Belirli bir süre sonra ise, meyve suyu almayı tama­men bırakın. Çocuklarınıza yemeklerde taze meyvelerden elde ettiğiniz suyu saf su ile ka­rıştırarak vermeye başlayın.
■ Çocuğunuz sadece gazlı ve asitli içecekler içmekten hoşlanıyorsa, endişelenmeye başla-sanız iyi olur. Çocuğunuza meyve suyu ile karıştırdığınız maden suyunu gazlı içeceklerin yerine rahatlıkla içirebilirsiniz. Çocuğunuz çok hareketli ise, su ter yoluyla kaybedilen vü­cut sıvısını takviye eder. Atletlere ve her türlü sporu deneyen birçok insana da su içmeleri konusunda telkinde bulunun.
■ Çocuğunuz için plastik su şişesi satın alın ki suyu spor yaparken, arabayla gezerken ve­ya bahçede oynarken her an elinin altında bulabilsin. Çocuğunuza aldığınız şişeyi suyla doldurmadan önce her gün tertemiz yıkayarak içindeki bakteri oluşumunu önleyin.
■ Çocuğunuza iyi bir örnek olun. Anne ve babasını öğlen yemeğinde su ya da maden su­yu içerken gören bir çocuk su/maden suyu içmek isteyecektir. Bu şekilde tüm ailenizin sağlıklı yaşamasını sağlayabilirsiniz.

■ Duruşunuz (postürünüz) düzgün olsun ve ani ya da biçimsiz eğilme hareketlerinden kaçınınız.
■ Yüksek topuklu ayakkabılar giymeyiniz; yüksek topuklu ayakkabılar, leğen bölgenizin öne doğru yatmasına neden olarak omurganıza bağlanan kas ve ligamentler (bağlar) üzerindeki gerilmeyi arttırır. İyi desteklenmiş düz ya da çok alçak topuklu ayakkabılar giyiniz.
■ Temel işleri yapmak için aşırı uzanmadığınızdan emik olmak için işyerinizde masanızın ve bilgisayarınızın yüksekliğini kontrol ediniz. Sandalyeler alt sırt (bel) desteği sağlamalı ve ayaklarınız yerde olmalıdır.
■ Uzun süre oturuyorsanız, ayaklarınızı alçak bir ayak desteğinde dinlendiriniz; ayakta duruyorsanız, bir ayağınızı alçak bir ayak desteğinde dinlendiriniz. Belirli aralıklarla yürüyünüz ve esnetme hareketi yapınız.
■ Araba kullanırken, sırtınızı bir yastıkla destekle¬yiniz. Uzun yolculuklarda, ayaklarınızı esnetmek için ara sıra mola veriniz.
■ Doğru kaldırmayı öğreniniz.
■ Kas yorgunluğuna ve kötü postüre (duruşa) katkıda bulunabilecek baskı ve gerginliği azaltmak için gevşeme tekniklerini öğreniniz.
azı kişiler, sırt ağrısı için cerrahi olmayan tedavilerin birinden ya da daha fazlasından fayda görürler. Doktoru¬nuza, size aşağıdakilerden herhangi birini önerip öneremeyeceğini sorunuz:
Sırt egzersizleri Vücut mekaniğini geliştirmeyi amaçlayan egzersizler, sırt ağrılarının tedavisinde önemli bir rol oynayabilir. Farklı amaçları olan birçok farklı program mevcuttur. Dikkatli bir şekilde yapılan egzersizler, bazı kişilere fayda sağlayabilir.

“Bel Okulları” Bunlar, sırt ağrısı olan kişilere sırtlarına nasıl bakacaklarını ve semptomları nasıl kontrol edeceklerini öğreten birçok programı kapsamaktadır. İyi programlarda eğitimli hocalar, öğrencilere anatomi, kişisel bakım ve önleme konusundaki derslerin yanı sıra dereceli egzersiz programlarında da yol gösterirler. Bu programların başarısı büyük ölçüde farklılık göstermektedir.

Spinal manipülasyon Spinal manipülasyon; kripraktörler (omurganın normal fonksiyonunun kemik ve eklemleri manipüle ederek yeniden kazandırabileceğine inanan uygulayıcılar), osteopatlar (hastalığı tedavi etmek için manipülasyona ek olarak ilaç ve cerrahi kullanan tıp doktorları) ve fizik tedavi uzmanları (fizyoterapistler) de dahil olmak üzere birçok sağlık uzmanı tarafından uygulanır. Bazı kişilerde manipülasyon, semptomların hafiflemesini sağlar. Ancak manipülasyon, bir doktor tarafından, manipülasyonla daha da kötüleşecek durumlar olan omurgada enfeksiyon ya da tümör oima olasılığını bertaraf etmek için tıbbi bir değerlendirme yapılmışsa en iyi şekilde uygulanır.
Kuşaklar Bir kuşak, diğer tedavilere yanıt vermeyen kronik sırt ağrısı ya da cerrahi çözümü olmayan ağrıları olan kişilerin semptomlarının hafiflemesine yardımcı olabilir. Uygunluk ve rahatlık temel kriterlerdir.Traksiyon Ağırlıklar, ipler ve makaralarla sağlanan fraksiyon, vücudun bir parçasını çeker ve o parçayı gerer. Bacaklara, pelvise (leğen bölgesine) ve üst bedene çeşitli şekillerde uygulanabilir. Varsayım, bedeni germenin ağrıyı azaltacağı ve iyileşmeyi arttıracağıdır. Traksiyon aslında yatak istirahatından daha etkili değildir ve hastanede kalmayı gerektirebilir.Transkütanoz elektrik sinir stimülasyonu (TENS) Bu tedavide, ağrı ya da işlev bozukluğunun olduğu alana ya da bu alanın yakınına deri üzerine küçük elektrodlar yerleştirilir. Bu elektrodlar, ağrı baskılayıcı bir stimülasyon sağlamak için çok düşük voltajlı bir elektrik akımını alttaki dokulara iletirler. TENS’in alt sırt (bel) ağrısı olan kişilere kayda değer bir fayda sağlayıp sağlamadığı tartışmalı bir konuysa da, zararlı değildir.

Doktorunuz, fiziksel bir muayene yapacaktır ve aşağıdaki tedavilerden birini önerebilir. Eğer bir doktor sırtınızı tedavi etmek için sırtınızda delik açma, sırtınızdan içeri girme ya da sırtınızı kesme gibi daha invaziv bir tedavi önerirse, başka bir doktordan ikinci bir görüş alınız.

Ağrı çekiyor da olsanız, ani sırt ağrısına yakalanan kişilerin %90′ının burada listelenen minimal tedavi¬leri kullanarak 4 hafta içinde iyileştiklerini unutmamanız önemlidir. Sırt ağrısı çeken kişilerin çoğunluğunda, ağrılarının yoğunluğu ne olursa olsun, sorun genellikle aşırı kullanımdan, ağırlık kaldırma gibi alışık olunmayan bir aktiviteden (etkinlikten) ya da zedelenmeden kaynaklanır.

Doktorunuz şunları önerebilir ya da siz şunları deneyebilirsiniz:
■ Rahat bir pozisyonda bir yatağa ya da yere uzanmak: Bir tarafınıza yatarken başınızın altına ve dizlerinizin arasına; sırt üstü yatarken dizlerinizin altına ya da yüzüstü yatarken kalça eklemlerinizin altına enlemesine yastık koyunuz. Bu pozisyonlar; oturmanın ya da ayakta durmanın özellikle diskler, ligamentler (bağlar) ve kaslar olmak üzere, sırtınızda yarattığı baskıyı azaltır. Genellikle en az 3 günlük yatak istirahatı tavsiye edilir.
■ Fiziksel aktivite, sırtınızı desteklemek için gerekli olan kas elastikiyetinin gelişmesine yardımcı olur. Sadece ağrınız yatmanızı gerektirirse yatınız ve buna rağmen canınız hafif yansa da birkaç saatte bir kalkıp dolaşmayı deneyiniz. Mümkün olduğunca kısa bir süre sonra yüzme, sabit bir bisiklete binme ya da yürüme gibi orta dereceli egzersizler yapmaya çalışınız.

■ Ağrıyı hafifletmek için reçetesiz olarak satılan steroid yapıda olmayan iltihap önleyici (antienflamatuar) ilaçlar ya da parasetamol alınız.

■ Sırtınıza önce soğuk sonra da sıcak uygulayınız. Bu, rahatsızlığı azaltır. Ağrınız başladığında, şişmeyi azaltmak için bir buz torbası kullanınız ve birkaç gün sonra kasları gevşetmek için sıcak uygulayınız.

Omurganın durumu ile ilgili biraz fikir verirken, diskler, ligamentler (bağlar), kaslar ya da diğer yumuşak dokular hakkında çok az bilgi sağlar. Fakat kırıkları, kemik tümörlerini, enfeksiyonu ya da artriti belirlemeye yardımcı olur. Ait sırt (bel) ağrısı vakalarının çoğunu teşhis etmede işe yaramazlar.

Manyetik Rezonans Görüntüleme Manyetik rezonans görüntüleme (MRG), iç yapıları göstermek için elektromanyetik dalgaları kullanır. Dikler, spinal kord (omurilik) ile sinirler ve tümörler de dahil olmak üzere yumuşak dokuları resmeder. Sırt ağrısını teşhis etmek için bir teste gerek duyulduğunda, en faydalı olanı sıklıkla MRG’dir.
Bilgisayarlı tomografi Bilgisayarlı tomografi (BT) taramasında bilgisayarlar sürekli olarak sırt yapılarının multipl (çoklu) görüntü¬lerini analiz eder ve sentezlerler; herhangi bir anotomik düzlemdekine yakın detaylı bir kompozit görüntü sağlarlar. BT, artriti ya da spinal stenozu belirleyebilir fakat hernileşme (fıtıklaşma) gösteren bir diskin bir soruna neden olup olmadığını gösteremez.
Kemik taraması, Kemik taramaları; bir tümörü, bir enfeksiyonu ya da iyileşmekte olan bir kırığı filmde sorunlu bölge olarak gösterir. Kemik taramaları, doktorların, anormalliklerin yerlerini belirlemelerine böylelikle de teşhis koymak için diğer tekniklerin kullanılabilmesine yardımcı olurlar.
Miyelografi Bu tür rötgende, spinal kordu saran sıvıyla dolu kılıfa boya enjekte edilir. BTya da MRG taramaları mevcut değilken, bu hernileşme (fıtıklaşma) gösteren bir diski görüntülemek için en iyi yoldu. Ancak miyelografi rahatsızlık vericidir ve bazen yan etkilere neden olabilir. Bu nedenle bugün seyrek olarak kullanılır.

Bayanlar arasında daha yaygın olan bu bozukluk, genellikle 12 yaş sonrasında başlar. Siz veya tanıdığınız biri, somatizasyon bozukluğu belirtileri arz ediyorsa, bir doktora görünün. Psikoterapi, sorundan muzdarip kişinin, semptomlara katkıda bulunuyor olabilen saklı iç çatışma­larını anlamasına yardımcı olabilir. Doktor ayrıca, ilaçlar da verebilir.

Ciddi boyutta kişisel güven eksiklikleri vardır ve ilişkileri çalkantılıdır. Kendi­lerini terk ettikleri gerekçesiyle genellikle diğerlerine kızgındırlar. Bu sorundan muzdarip kişilerde kronik boşluk hisleri vardır ve genellikle çıkarcı ve kendile­rini tahrip edici şekilde davra­nırlar; intiharı bile deneyebilirler.

Zaman zaman düşünceleri bir hayli bozuklaşır ve psikozlu bile görünebilirler. Diğer zamanlarda, günlük hakikatlerden kopmuş olma duygusunu yaşayabilirler.

Tedavi zor olabilir. Sınır kişilik bozukluğu olan kişiler, sonradan terapist tarafından terk edilecekleri korkusu sebebiyle, bir terapist ile herhangi bir ilişkiye girme hususunda büyük zorluk yaşayabilirler.

• Uygulanan programı uz­manın önerisi doğrultu­sunda sürdürmek ve da­ha ağırlaştırmaktan kaçınmak - Beslenme programı temel gereksinimlerin karşılan­ması ve kaybedilecek kilonun hesaplan­ması temelinde hazırlanır. Öngörülen­den daha aşırı bir kısıtlama vücut denge­sini bozarak açlığı artırır ve bitkinlik du­rumunun ortaya çıkmasına yol açar.

• Beslenme programında “küçük ka­çamaklar” yapılamayacağının bilin­cinde olmak - Ailece “iyi bir sabah kahvaltısı” bütün hafta uygulanan reji­min yararını ortadan kaldırabilir. Za­man zaman çok az miktarlarda yasak­lanmış besinleri almak bir birikim yara­tır ve zayıflama çabalarının boşa gitme­sine neden olur.

Bu bölümde kilo kaybını kolaylaştıran ve özellikle de yeniden kilo alınmasını önleyen etkenlere yer vereceğiz. Bunlar basit gibi görünmekle birlikte hiç de azımsanmayacak bir önem taşımakta­dır.

• Öğünleri zaman ve miktar bakı­mından düzenli kılmak - Zayıflatıcı beslenme programında asla yapılmama­sı gereken en önemli hata, hastanın acıkmasına neden olmaktır. Zayıflatıcı beslenmenin bazı kısıtlamalar getirmesi doğaldır. Ama bu yalnızca besinlerin seçimiyle ilgilidir. Alınan besin mikta­rında ve özellikle de öğün sayısında kı­sıtlama gerekmez.

Üstelik şişman kişinin zayıflaması için öğünleri “atlamaması” gerektiğini ısrarla belirtmek ilginç gelebilir. Çünkü zayıflamak için genellikle en kolay yo­lun öğünleri atlamak ya da geçiştirmek olduğu sanılır. Zayıflatıcı beslenme programında ise belirlenen günlük gıda­ların beş öğüne bölünmesi önerilir. Ek iki öğünden biri öğleye, öbürü akşama doğru yenir.

Başlarda ek öğünlere alış­mak önemli bir sorun oluşturabilir. Ama bir bardak süt, bir katı yumurta, bir parça soğuk tavuk eti ya da yağsız peynir sonraki öğüne açlık çekmeden ulaşılmasını sağlayabilir. Aç kalmanın yaratacağı ruhsal gerilimden kaçınmak, acıkmadan yemeğe oturmak bir çok so­runu kökten çözer. Çelişkili görünse bi­le iştah kesici en önemli araç yemeğin kendisidir. Sonuç olarak birkaç öğünü atlamak, özellikle de sabah kahvaltısını geçiştirmek kesinlikle yararsızdır.
• Yavaş yemek ve iyice çiğnemek-Yemekleri hızlı yemek sindirim sorun­larına yol açmakla kalmaz, iyi çiğnen­meden yutulan büyük lokmalarla aşırı beslenmeden yeterli doygunluk sağlana­maz. Ayrıca sofrada bulunanlardan ön­ce yemeğin bitirilmesi ikinci kez yemek alma, ekmek yeme ya da bardağı yeni­den doldurma eğilimini körükler.

Litotriksi sırasında safrakesesinde kalan parçacıkların kendiliğinden atılması aşağıdaki nedenlerle güçtür:

• Parçacıklar çok büyük olduklarından safra yollarından geçerek bağırsağa ula­şamazlar.

• Normal kişilerde de yemeklerden sonra tam boşalmayan safrakesesinin boşalma işlevi, safra taşı hastalarında zaten önemli ölçüde azalmış ve yavaşla­mıştır.

Dolayısıyla geride kalabilecek taş parçalarının bütünüyle çözünmesi için litotriksiyle birlikte safra asiti türevlerine dayalı ilaçlar verilmelidir. Safradaki kolesterol miktarını azaltmak için teda­vi litotriksiden 1 -2 hafta önce başlatılır ve en az üç ay sürdürülür.

Ne Zaman Yapılmalı

Litotriksi günümüzde ancak X-ışınları bakımından geçirgen olan taşlarda uy­gulanır. Ayrıca taşın tek olması duru­munda çapının 3 cm’yi geçmemesi ge­rekir. Taş sayısı en fazla 3 olmalı ve bunların toplam kütlesi tek bir taş için kabul edilen ölçüyü aşmamalıdır. Litotriksinin uygulanmasından önce safra yollarının tıkalı olmadığı kolesistografiyle (kontrast madde verilerek safrake­sesi filmi çekilmesi) kesinleştirilmelidir. Çok sayıda ya da çok büyük taşları bulunan ya da taşları kalsiyumdan olu­şan hastalara litotriksi uygulanamaz.

Taşların parçalara ayrılıp dağılması olguların yaklaşık yüzde 63-85′inde sağlanabilir. Hemen her zaman taşlar 2-5 mm çapında parçacıklara ayrılır yada kum oluşturacak kadar ufalanırlar. Bunların atılması birkaç ay içinde ta­mamlanır.