Ruh halini düzenleyen ilaçlar, ılımlı depresyon ve anksiyete bozukluklarından, ciddi depresyona, panik bozukluklara, bipolar bozukluğa, kişilik bozuklukları ve psikoza  kadar; çok sayıda semptomun tedavi­sinde etkilidir.

Biyolojik Geri Besleme

Bu terim, özel vücut tepkile­rini (nabız ya da solunum gibi) ölçen ve vücudunuzun tepki­lerinin farkına vararak bunları kontrol etmeyi öğrenebilmeniz için, sesler ya da ışıklar şeklinde size geri besleme yapan metotları tanımlamak üzere kullanılır. Bunu takiben, kendi tepkilerinizi düzen­lemek üzere gevşeme ve bilişsel teknikleri kullanırsınız.

Gevşeme Terapisi

Stres yönetiminin bir  türüdür.

Elektroconvulsive Terapi

Bu terapi (ECT) – elektroşok tedavisi ya da “şok tedavileri” olarak da bilinir – şiddetli depres­yonun, bipolar bozukluğun manik fazı  ve bazen şizofreninin tedavisinde kullanılır. Ayrıca, intiharın önlenmesi için acil durumlarda da kullanılır.

Terapiden önce, bir kas gevşetici ile birlikte genel anestezi uygulanır. Nabzı kontrol etmek için diğer ilaçlar kullanılır ve solunum kesilmesinden kaynakla­nabilecek hasarı önlemek amacıyla oksijen yönetimi yapılır.

Kafa derisi üstüne iki elektrot yerleştirilir ve 1 ila 2 saniye süren küçük bir elektrik akımı verilir; bu bir nöbet yaratır. 20 dakika sonra uyandı­ğınızda, kaslarınızda bir ağrı ve hafif bir baş ağrısı hissedebilirsiniz.

Tedavi, haftada iki ya da üç kere olmak üzere, şartla­rınız düzelene kadar birkaç hafta boyunca tekrarlanır. Hafif bir hafıza kaybı en çok rastlanan yan tesiridir.

ECT boyunca, bilinçsiz durumda olduğunuz için terapiye dair bir şey hatırlamazsınız. Her ne kadar araştırmacılar bunun nasıl işlediğini tam olarak açılayamasalar da, araştırmalar ECT’nin pek çok kişide depresyonu azalttığını göstermektedir.

Davranış terapisinin ana teorisi, geçmişte öyle yaptığınızdan dolayı olumlu karşılık yani ödül aldığınız için belli şekillerde davranmayı öğrenmenizdir. Tüm eylemler, pozitif destek suretiyle öğrenebilir ya da şartlanabilir ve pozitif destek suretiyle unutulabilir ve farklı davranışlarla değiştirilebilir. Bu terapi türünde, kişilere, korktukları davranıştan tekrar tekrar uygulama hususunda yardımcı olunabilir ve bunu yaparken, öğrenme yeterlilik­leri pozitif olarak desteklenebilir.

Örneğin bir çocuk zamanı gelince yatağına gitmeyi redde­diyor ve dikkat çekmek için ayakta kalıyorsa, bir davranışsal psikote­rapist birkaç kısımlı bir plan tasar­layabilir. Eğer çocuk yatak vakti programı ile iş birliği yaparsa, bir yatma vakti hikayesi gibi bir karşılık ya da ödül, sunulacaktır. Bir negatif destek de ayrıca kulla­nılabilir.

Ayrıca grup terapi, başka insanların da benzer sorunlarla mücadele ettiğini gösterdiği için tecrit olma duygusunun da rahatlatılmasına yardımcı olur. Grubunuzdaki diğer kişiler, geçmiş ve güncel deneyimlerinizi ve ilişkile­rinizi aydınlatabilecek duygu ve deneyimlerini anlatabilirler.

Terapistin orada bulunması da, Grubun güvenli ve destekle­yici olduğunun garantisidir. Grup terapide, psikoanalitik, davranışsal ya da bilişsel metotlar kullanılabilir.

Grup terapinin en yaygın şekli olan aile terapisinde, grup aynı ailenin üyelerinden oluşur. Aile terapistleri, aileyi terapi için başlangıçta bir araya getiren kişi dahil aile üyelerinin, davranışla­rının birbirlerini nasıl etkilediğini öğrenmelerine yardımcı olur. Bu kişi, genellikle yardıma ihtiyacı olan yegane aile üyesi değildir. Bazen, kişi değişmeden önce, tüm aile üyelerinin rollerinin ayarlan­ması gerekebilir.

Örneğin, genç erişkin çocuk­larının bağımsızlaşmak istemesi, ilişkilerinde çatışma yaşayan ebeveynlerin bu durumunu, aile terapisinde açığa çıkarabilir. Ebeveynler, oğullarının ya da kızla­rının yetişkinleşmesini ve evden ayrılmasını istemiyor olabilir çünkü bu, onların kendi çatışmalarıyla daha doğrudan yüzleşmelerine sebep olacaktır.

Bazı durumları anlatmanız ve düşünce ve nişlerinizi tarif etmeniz istenebilir. Bu suretle, davranışları­nıza hükmeden mutat düşüncele­rinizin, bunların abartılı olduğunu görebileceğiniz şekilde açığa çıkar­tılması sağlanır.

Mesela utangaç bir kişi, endişe duyarak ve incitil­mekten kaçınmak isteyerek, yolda bir tanıdığı selamlamaktan kaçınabilir.

Bilişsel olarak, kişi hakir görüleceğini beklemekte ve temastan kaçınmaktadır. Hislerin altında yatan düşüncelerin anlaşıl­ması ile, kişi durumu tekrar yorumlayıp farklı davranabilir…

■ Hangi tür terapi uyguluyorsunuz? Terapi hakkında daha fazla bilgi edinmek istiyorsanız, terapiste, konuya dair bir kitap önermesini rica edin.

■ Tipik bir seans ne şekilde olacak? Cevap, seanslara ilişkin kendinizi rahat hissedip hissetmeyeceğinize dair, size bir fikir vermelidir. Örneğin, bazı terapistler pasif dinleyicilerken, diğerleri daha aktiftir. Benzer şekilde, terapi sizle baş başa uygulanabileceği gibi bir grup içinde de uygulanabilir.

■ Tedavim takriben ne kadar zaman sürecek? Ne sıklıkta görüşmemiz gerekecek.

■ Sorunum için ilaçlar tavsiye ediyor musunuz ve ilaç yazabilir misiniz?

■ Bu tür terapiyi uygulamak için ne tür bir eğitim aldınız? Bazı terapistler, terapilerini uygulayabilmek için lisans almak üzere, bazı eğitim gereklerini yerine getirmiş olmak durumundadırlar.

■ Sağlık sigortası planımı kabul ediyor musunuz? Sağladıkları psiki­yatrik bakım türü hususunda, sigorta uygulamaları büyük çapta değişik­likler arz ettiği için, bunun da görüşülmesi gerekir.

Tikler genellikle çocukluk çağında ve çoğunlukla 10 yaşından önce gelişir, ve küçük psiko­lojik rahatsızlıklardan kaynaklanır. Oğlan çocukları, kız çocuklara oranla daha yaygın şekilde etkile­nirler. Ayrıca, stres, çocuklar ve yetişkinlerde tikleri tetikleyebilir. Tikler genellikle, erişkinliğe geçişte kendiliğinden düzelir. Ama tüm yaşam boyu devam da edebilir.

Tourette sendromu, karakteris­tiği çoklu tikler, kontrol edilemeyen sesler ve bazen küfretme olan bir beyin hastalığıdır. Tourette sendromundan muzdarip kişi, aniden havlayabilir, boğazını çok sesli bir şekilde temizleyebilir veya yüksek sesle argo kelime söyleyebilir.

Her türlü tik kusurunun sebebini, bir nöroloji uzmanı arayacak ve tedavi edecektir. Benzodiazepines, clonidine, heterocyclics ve selective serotonin reuptake inhibitörleri gibi ilaçlar, şiddetli tikleri kontrol etmek için bazen kullanılır.

Her ne kadar bazıları vücudun başka yerinde kanser olarak başlayıp omuriliğe sıçramış olsa da ki bunlar ikincil tümör olarak adlandırılır; omurilik tümörlerinin çoğu birincil (yani omuriliğin içinde başlamış nitelikte) ‘dir. İyi huylu tümörler, bazı ailelerde daha sık vuku bulur. Bununla beraber, pek çok durumda, tümöre neyin sebep olduğu bilinmemektedir.

Semptomlar

En önemli semptom, tümör büyüdükçe omurilikte oluşan bası sonucu artan veya kötüleşen sırt ağrısıdır. Omuriliğin hangi kısmının etki altında olduğuna bağlı olarak, omurilik tümörünün semptomları değişiklik arz eder.

Semptomlar genellikle, uyuşukluk, karıncalanma ya da vücutta soğukluk hissi; kol ya da bacakların herhangi birinde artan adale zayıflığı; bağırsak ya da idrar torbası kontrolü kaybı; şeklindedir.

Tedavi Seçenekleri

Bu semptomlardan herhangi birinden muzdaripseniz, dokto­runuz, benzer semptomlara sebep olan diğer tıbbi durumlara yönelik bir kontrol yapacaktır. Daha sonra sizi bir nöroloji uzmanına (beyin ve sinir sistemi kusurları hususunda uzmanlaşmış doktor) göndere­bilir. Bu doktor, bilgisayarlı tomog­rafi  ya da manyetik rezonanslı görüntüleme  dahil olmak üzere, çeşitli teşhis testleri uygulayabilir.

Tümörlerin, omurilikten çıkanlması için yapılan ameli­yatlar genellikle başarılıdır. Ancak bazı tümörlerin, omurilik zedelen­meden çıkarılması mümkün olmayabilir. Bu durumda, tümörün daha fazla büyümesini geciktirmek üzere, radyasyon terapisi alabilirsiniz. İlgili bölge­deki omurun (omurgayı oluşturan kemik bölümler) bazı kısımla­rının cerrahi yolla çıkarılması da, omurga sinirlerinin üstündeki basının azaltılmasını sağlayarak, ağrı ve diğer semptomlarda ferah­lama yaratabilir.

Omurilikteki şişmeyi azaltmak için corticosteroid ilaçlar da verilebilir. Ameliyat veyahut radyasyon terapisi sonrasında, kas kuvvet ve kontrolünü tekrar kazanmak için fizik tedaviye ihtiyaç duyabilirsiniz.

Doç.Dr.Teoman KADIOĞLU: Testisler iltihaplanmaları hariç ateşli hastalık sonucu yer değiştirmez veya yok olmazlar. Sperm üretmeniz konusunda tahlil yaptırmadan nasıl kanaat sahibi olduğunuzu anlayamadım. Sperm adı verilen mikroskopik ve hareketli döl hücreleri meninin yaklaşık yüzde 1′lik bir kısmını oluştururlar. Bu konuda uzman bir androloji laboratuvarmda tahlil yaptırmadan veya genetik testi ile size ait olduğu kesinleştirilen bir hamilelik başlatmadan meninize bakarak doğurganlığınız hakkında bir fikir sahibi olmanız mümkün değildir. Gayet bol meniniz olabilir ama önemli olan bunun içinde yeterli sayıda, hareketlilikte, yapıda ve dölleme gücünde sperm hücrelerinin olmasıdır. Basit fakat kolay anlaşılır bir benzetme ile tarif etmek gerekirse, içinde hiç tanesi olmayan bir şehriye çorbası da dışarıdan bakıldığında normal gibi gözükebilir. Tek testisli olmak kısırlık açısından bir risk faktörü olarak değerlendirilmelidir.

Prof. Mustafa Bahçeci: Özellikle normal yapıdaki spermlerin seçilebilmesini sağlayan IMSI ve PICSI yöntemlerinden bahsedilebilir. Sağlıklı genetik materyale ve yapıya sahip spermlerin seçilmesiyle spermin yumurtaya enjeksiyonu sonrasında daha yüksek sayıda sağlıklı embriyo elde edilebiliyor. Spermin genetik yapısı eskiden incelenemiyordu. Yapılan çalışmalar sonucunda kromozom sayı ve yapısı normal olan erkeklerin sperminde problem olabileceği ve kromozomu anormal çocukları olabileceği anlaşıldı. Artık spermin genetik yapısı da direkt veya dolaylı olarak inceleniyor. Bunlar sağlıklı sperm seçiminde önemli adımlar.

Dondurma Yöntemiyle Gebelik Oranları Nedir?

Prof. Mustafa Bahçeci: Bizim laboratuvarımızda dondurulup çözülen embriyolarda sağlıklı olma oranı yüzde 97′ye ulaştı. Taze embriyolarla karşılaştırıldığında dondurulmuş embriyolarla başarı yüzde 60 civarındadır. Yani daha yüksektir.

Tüp Bebek Kaç Kez Tekrarlanmalı?

Prof. Mustafa Bahçeci: Pek çok internet sitesinde 14-15 deneme sonrasında gebe kalan hastaların öyküsünü okuyabilirsiniz. Ancak bunu iyi okumak lazım, literatüre baktığımızda 3 taze uygulama sonrasında gebelik elde edilememişse başarının düştüğü net bir şekilde belirtiliyor. Hatta 4-5 deneme sonrasında artık alternatif yöntemlerin (kiralık anne, yumurta ve sperm bağışı gibi) konuşulması gerekliliğinden bahsedilir.

Tabii ki tüp bebek işleminin nerede yapıldığı, merkezin ve laboratuvarın tecrübe ve bilgi birikimi çok önemli. Çok denemeyle gelen hastanın gebe kalma ihtimali düşüktür. Biz hastalarımızla gebelik ihtimallerini dürüstçe ve her şeyi masaya yafarıpt-tartışarak karar vermesini sağlıyoruz. Peki, ‘Ne yapalım, denedik olmadı’ deyip ümidimizi kaybedelim mi? Tabii ki hayır. Tüp bebek uygulamalarıyla zor bela gebe kalan hastamız doğumdan 3-4 ay sonra kendiliğinden gebe kaldı. 43 yaşında zor yumurta elde ettiğiniz ve artık denemeyin dediğiniz hasta 3 ay sonra gebe kaldı. Bu nedenle inancınızı ve ümidinizi kaybetmeyin.

Kıvılcım sistemi - Bu sistemde su dolu bir küvette bulunan ve yüksek voltajlı (yaklaşık 18.000 V) akıma tutulan iki elektrot bir kıvılcım doğurur.

Ortaya çıkan kıvılcım ani bir su buharlaşmasıyla yüksek hıza sahip bir dal­ga oluşturur. Bu dalga metal bir boşluk­ta toplanır ve safrakesesi ile taşın yer aldığı noktaya doğru yoğunlaştırılır.

Piezo-elektrik (piezo-seramik) sis­tem - Bu sistemde basıncın, kristalli maddeler yüzeyinde genişleme ya da büzülmeye yol açarak elektriksel kutup­laşma oluşturma özelliğinden yararlanı­lır; yarıküre biçimli ve su dolu bir kapta bulunan yaklaşık 3.000 seramik parçacı­ğı üzerinde elektrik uyarıları eşzamanlı olarak dağılır ve parçacıkların genişle­mesiyle su altında ani bir şok dalgası oluşur. Bu dalga taşın bulunduğu nokta­ya doğru yöneltilir.

Piezo-mekanik sistem - Bu sistemde bir su küvetinin içine yerleştirilmiş uy­gun bir diyaframın tirreşmesiyle oluşan dalgalar kullanılır.

Hangi sistemle üretilirse üretilsin, şok dalgaları su altındaki bir güç kayna­ğından yayılır. Bu amaçla hastanın bü­tünüyle ya da kısmen içine girdiği bü­yük küvetler ya da bir tel yerleştirilerek hastanın karnına bağlanan uygun mik­tarda su dolu kaplar kullanılır. Şok dal­galarının yayılması akustik kurallara uy­gun olarak gerçekleşir.

Dalga taşa çarptığında taş parçala­nır. Karaciğer ve safrakesesi duvarı gibi taşa yakın dokular dalgalardan zarar görmez.