DoçDr.Teoman KADIOĞLU:

1) Operasyon ve nekahat dönemi kısadır. Bu işlem, ayakta yapılabilecek bir tedavi. Hastanın prostatı çok büyük değilse, mesane fonksiyonu iyiyse, hastaya sonda konmadan birkaç saat dinlendikten sonra evine gidebiliyor. En çok bir gece hastanede yatıyor.
2) Ereksiyon sorununa genellikle yol açmaz. Green-light lazer cihazıyla prostat buharlaştırılması işleminde, lazer buharlaşan dokunun en fazla 1-2 milimetre daha derinine etki ettiğinden çok daha derinlerden geçen sertleşme ile
ilgili sinire zarar vermiyor.

3) Retrograd ejakülasyon (meninin dışarı gelmemesi, idrar torbasına geri kaçması) görülme oranı nisbeten azdır.

4) Green-light lazer cihazıyla prostatını buharlaştırması işlemini lokal, spinal veya genel anestezi ile yapmak mümkün. Genel anestezi  alamayacak kadar genel durumu bozuk olan  hastalarda lokal anestezi ile yapılabilmesi, bu gibi hastalara özellikle ek avantaj sağlıyor. Özellikle ileri  derecede kalp ve akciğer problemi olan ve bu nedenle ameliyat olamayacak olan hastalara bu  yöntemde lokal anestezi ile operasyon yapılıyor.

Beklentilere ve Sağlık Durumuna Bakılmalı

Dezavantajlar ise şöyle: Çok büyük prostatlara bu yöntem uygulanmak istenirse, ya prostat tam olarak yok edilemez ve kısa süre sonra şikayetler tekrar başlar. Ya da ameliyat açık veya kapalı operasyondan bile uzun sürer, hasta boş yere fazla anestezi alır. Bir de bu yöntem, nisbeten yeni olup cerrahi tecrübe az olduğundan, eğer yetenekli ve becerikli cerrahların elinde yapılmazsa operasyon başarılı olmaz ve hasta bir türlü rahatlamaz. Hayır, bu yöntem herkese uygun değildir. Bir kere, her prostat büyümesini ameliyat etmek tamamen ticari bir yaklaşımdır. Ne yazık ki, özellikle green-light yönteminin yaygınlaşması böyle bir sonuç doğurdu.

Yapılan reklamlarla, “Bugün sünnet, yarın deniz” gibi algılanan bu yöntem, her hasta için şartmış ve idealmiş gibi uygulanmakta. Prostat büyümesi hastalarının bu konuya çok dikkat etmesi ve tabiri caizse kandırılmaması gerekir. Birçok prostat büyümesi şikayeti, yatarken alınan hap şeklindeki ilaçlarla giderebilmekte ve yıllarca başarıyla tedavi
edilmektedir.

Güvenilir bir ürologun; ameliyat endikasyonu koyduğu prostat büyümelerinde ise, hastanın yaşı, beklentileri, prostatın büyüklük ve diğer özellikleri, genel sağlık durumu göz önüne alınarak hasta bazında ameliyat türü seçilmelidir.

Prof.Dr.Erkan TOPUZ: Genellikle 50-70 yaş arasında görülen yemek borusu kanseri için risk altında olanları şöyle sıralayabiliriz:
- Aşırı alkol tüketenler,
- Sigara içenler, tütün çiğneyenler,
- Tuzlanmış, tütsülenmiş et ile beslenenler,
- Çok sıcak içecek içenler,
- Sebze ve meyveden fakir besleneneler,
- Uzun süreli kontrolsüz reflüsü olanlar.

Hastalık genellikle belirti vermeden yayılıyor. Erken belirti vermemesi nedeniyle hastalar doktora geç başvuruyor. Tanı konulduğunda hastalık çok ilerlemiş oluyor.

Yaygın Görülen Belirtileri ise Şunlar:

- Hastaların yüzde 90′ından fazlasında yutma güçlüğü ve kilo kaybı olur.
- Yediklerin ağza geri gelmesi,
- Göğüs arkasında ağrı,
- Ses kısıklığı.

Ülkemizde daha çok Doğu Anadolu Bölgesi’nde görülen yemek borusu kanserinin tedavisine gelince… Erken devrede cerrahi ön plandadır. Tümörün bulunduğu kısmı çıkarılır. Fakat çoğunlukla hastalar cerrahi devreyi atlattıktan sonra gelir. Bu dönemde kemoterapi artı radyoterapi yapılır. Tümör yemek borusunun orta bölümünde darlık oluşturuyorsa darlık stentle açılır. Yine radyoterapi ve kemoterapi sırasında yemek borusu ödem, nedeniyle kapanabilir. Bu durumda hasta midesine açılan bir delikle beslenebilir. Ödem ve darlık sorunu yoksa hasta sıvı gıdalara ağırlık vermeli. Radyoterapi ve kemoterapinin eş zamanlı uygulanması, hastada büyük beslenme bozukluğuna yol açar. Yemek borusu kanseri olan hastalar en çok beslenme bozukluğundan kaybedilir. Bu nedenle hastaların beslenmesine çok dikkat etmesi gerekiyor.

Babanıza Tedavi Sırasında Önerilerini Şunlar:

- içine yumurta, arpa, kıyma, balık gibi besleyici gıdalar eklenmiş çorbalar tüketin.
- Kilo yapan ama yemek borusunda tahriş oluşturmayacak tatlı meyve sularını tercih edin. Ananas, tatlı kan portakalı, organik elma, kayısı suyu sizin için iyi seçeneklerdir.
- Meyveleri yoğurdunuza karıştırarak da tüketebilirsiniz.
- Beta karatenden zengin olan havuç ve domates suyunu her gün birer bardak için. Bu içecekler hem kilo almanızı sağlar hem de bağışıklık sisteminizi güçlendirir.
- Boswellia bitkisi hapı, bromelain (ananas hapı), E vitamini, selenyum, coriolus versicolor mantarı hapı, shark liver oil (köpek balığı karaciğer yağı kapsülü), turmeric (zerdeçal hapı) gibi besin desteklerinizi doktorunuza danışarak dönüşümlü kullanabilirsiniz.
- Kara erik, kara kayısı, karadut gibi kuru meyveleri komposto şeklinde tüketebilirsiniz.
- Her gün 1-2 bıldırcın yumurta yiyin.
- Günde l tatlı kaşığı bal ve l çorba kaşığı kara üzüm pekmezini sulandırarak tüketin. Karadut şurubunu unutmayın, her gün 2-3 çorba kaşığı tüketmek ödemi azaltır.
- Her gün 2-3 kupa zencefil, papatya ve tarçın karışımından hazırlanan çay için. Çayınızın ılık olmasına özen gösterin.
- Tedavi sırasında ağız yaralan oluşursa diyabetik dondurma yararlı olabilir.
- Her gün yarım kilo yoğurt ya da ayran tüketin.

Sabah: 1 su bardağı süt ya da şekerli taze meyve suyu 2 yemek kaşığı (silme) reçel, pekmez ya da bal
1 yemek kaşığı (silme) yağ
2 dilim (orta büyüklü We) ekmek
Öğleye doğru: 1 su bardağı şekerli meyve suyu
1 küçük dilim kek

Öğle: 1 porsiyon etli sebze yemeği
1 porsiyon pilav ya da makama Komposto
ikindi: 1 porsiyon hamur tatlısı ya da tahin helvası

Akşam: 3 kadınbudu köfte, yanında patates kızartması ya da etli sebze yemeği yanında pilav
2 dilim (orta büyüklükte) ekmek Sütlaç

Yatmadan önce: 1 adet meyve 1 parça börek

Besleyici sıvılar yenidoğanda kalbin sağ kulakçığının girişine (üst anatoplardamara) yerleştirilen katetere verilir. Mutlak damar yoluyla beslenme, bu yolla yüksek yoğunluklu eriyiklerin vücuda verilmesini sağlamakla birlikte enfeksiyon ya da tromboz (pıhtı oluşumu) gibi riskleri artırır.

Damardan verilen sıvılarla çok fazla enerji sağlanama­yan durumlarda bir çevrel toplardamardan yararlanılır. Çocuklarda amaç vücut ağırlığının kilogramı başına günde 100 kalori verilmesi­dir.

Başlıca kalori kaynağı yüzde 10luk glikoz çözeltisinden sağlanır. Başlangıç dozu dakikada vücut ağırlığının kilogramı başına 6,5 mg’dir (yaklaşık 10 g/kg/gün). Doz her gün dakikada vücut kilosu başına 2 mg artırılır; hastanın toleransı kan ve İdrardaki glikoz düzeyinin her gün izlenmesiyle saptanır. Aminoasitler toplam kalori girdisinin yüzde 15-20′sini oluşturur.

Başlangıç dozu günde kilogram başına yüzde 0,5 gr’dir; kilogram başına 3,5 gr’yi geçmemelidir. Soya ve yumurta lesitininden üretilen yağ emülsiyonunun içerdiği lipitler geri kalan yüzde 20-35′lik enerji gereksinimini karşılamalıdır. Bunlar başlangıçta gün­de vücut ağırlığının kilogramı başına 0,5 gr olarak verilmeli, daha son­ra günde kg başına 2-3 gr’ye kadar artırılmalıdır. Yenidoğanın yaşına ve kalori gereksinimine göre haftada 1-5 kez verilir.

Bu eriyikler ayrıca çinko, bakır, magnezyum gibi elementleri ve K, B2 ve folik asit gi­bi vitaminleri de içermelidir. Bunlar sonda ile haftada bir kez verilir. Sıvı girdisi hastaya göre değerlendirilmeli, her bebeğin koşulları ayrı ayrı gözönüne alınmalıdır. Sıvılar az verilmemeli, ama kalbin yükünü artırmamak ve doğumdan sonra fizyolojik olarak kapanan Botallo ka­nalının yeniden açılmasına yol açmamak için aşırı sıvı yüklemesinden kaçınmalıdır.

Genellikle ilk gün kilogram başına 60-80 mi sıvı ile başlanır. İlk hafta­nın sonunda günde kilogram başına 150-200 ml’ye ulaşılır; yenidoğana fototerapi (ışık tedavisi) uygulanmışsa sıvı mİktarı yüzde 20-30 ka­dar artırılır.

Yapay beslenme tekniğinin seçimi olguya göre yapılmalı, ortaya çıkabile­cek yarar ve sakıncalar değerlendiril­melidir.

Metabolizması normal olan bireyde mide sondasıyla uygulanan yapay bes­lenme, daha doğal ve ekonomik olması nedeniyle yeğlenmelidir. Bu durumda hasta daha kolay izlenebilir, metaboliz­manın işleyişi ve bağırsak sisteminin yapısı da değişmez.

Buna karşılık, iki önemli sakıncası da vardır: Verilebile­cek kalori miktarı (genellikle günde 2.500 kalori) kısıtlıdır. Ayrıca, besinler kısa süre içinde verildiği zaman ishal ortaya çıkar; bu nedenle en fazla besin miktarına ulaşmak için 3-4 gün gerekir.

Mide-bağırsak kanalının kullanılamadı­ğı olgularda damar yoluyla beslenme tüm metabolizma gereksinimini karşıla­yabilir. Ne var ki, uzun süre (3-4 hafta) sindirim kanalının kullanılamaması ba­ğırsak epitelinde erimeye yol açar. Bu durum ağız yoluyla beslenmeye yeni­den geçildiğinde göz önünde tutulmalı­dır.

Hastanın vücudundaki yıkım süreç­leri (katabolizma) artmışsa ve mide-bağırsak sistemi kullanılabiliyorsa her iki yapay beslenme yöntemi birlikte uy­gulanır. Böylece her ikisinin sakıncalı yönlerinden kaçınılmış ve yararları bir­leştirilmiş olur.

İnsülin kesildikten sonra genellikle kan şekeri belirgin olarak düşer. Bu nedenle insülin kesildiğinde çevrel toplardamar yoluyla yüzde 5-10′luk glikoz çözeltisi verilmelidir.

Elektrolit ve asit-baz dengesizlikleri­ne bağlı komplikasyonların (kanda sod­yum, potasyum, fosfor, amonyak düzey­lerinin düşmesi ya da yükselmesi) düzel­tilmesi zor değildir. Buna karşılık, en önemli komplikasyon katetere mikrop bulaşmasma bağlı septisemidir. Olgula­rın yaklaşık yüzde 10-20′sinde ortaya çı­kar ve ölüm oram yaklaşık yüzde l’dir. En sık rastlanan enfeksiyonlarda etken Staphylococcus epidermis, Staphylococ-cus aureus ve Candidda.

Enfeksiyon gelişen olgularda kateter hemen çıkartıl­malı ve kültür yapılması için laboratuvara gönderilmelidir. Yeni kateter 24 saat­ten önce takılmamalıdır. Katetere bağlı septisemi genellikle 1-2 gün sürer. Has­tanın kanından kültür ve antibiyogram hazırlanır.

Ağır olgularda ve enfeksiyo­nun uzadığı olgularda antibiyotik kulla­nılmalıdır. Septisemi riski nedeniyle sı­vıların hazırlanması, değiştirilmesi, kateterin yerleştirilmesi ve koruyucu ilaçla­rın kullanılmasıyla ilgili işlemler kesin­likle mikropsuz koşullarda yapılmalıdır.

Kateterin yerleştirilmesi sırasında oluşan komplikasyonlar (pnömotoraks [akciğer zarına hava girmesi], emboli, atardamarın delinmesi, atardamar-toplardamar fistülü [bağlantı] kol sini­rinde zedelenme, toplardamar iltihabı ve sıvının verilme hızıyla ilgili kompli­kasyonlar da görülebilir.

Bu komplikasyonların sıklığı kateteri yerleştiren kişinin deneyimi ve uygu­lanan teknikle (örneğin köprücükaltı toplardamarının cerrahi olarak hazırlan­ması) yalandan ilgilidir. Göğüs filmi çe­kilmesi, komplikasyonların saptanması­nı ve hemen tedavi edilmesini sağlar.

Her gün alınan ve atılan sıvı kesin ve doğru olarak ölçülüp değerlendiril­melidir. İdrardaki şeker miktarı günde dört kez ölçülmeli, buna göre glikoz eriyiği ile gerekiyorsa insülin dozu dü­zenlenmelidir.

Azot dengesi de günlük olarak de­ğerlendirilmelidir. Azot dengesi vücuda giren azotla çıkartılan azot arasındaki farktır; çıkartılan azot, idrarla çıkarılan azot miktarına dışkı ve deriden atılan ve 2 gr olarak kabul edilen değerin eklen­mesiyle elde edilir.

Plazmadaki elektrolit düzeyleri ve asit-baz dengesi haftada en az iki kez kontrol edilir. Kusma ve ishal gibi du­rumlarda bu ölçümler daha sık yapılma­lıdır. Plazma proteinleri ve özellikle albümin de haftada iki kez ölçülmelidir.

Gene haftada bir kez kan sayımı, kan, şeker, azot, kreatinin miktarı, transaminazlar, alkali fosfataz, bilirubin, kan de­miri, protrombin zamanı ve bunun yanı sıra koldaki üç başlı kasın (triseps) kıv­rımı ve önkol kaslarının çevresinin öl­çülmesi gerekir.

Değerlendirilmesi ge­reken başka bir önemli etken de hasta­nın kendini “iyi hissetmesi”dir.

Vücut ısısının ölçümü de önemli bir gösterge­dir:
Vücut ısısı aniden yükselince kateterin neden olduğu bir enfeksiyondan kuşkulanmak gerekir.

Yüzde 50′lik eriyiğin 1 ml’sinde 0,5 gr ya da yaklaşık 20 damla glikoz var­dır. Glikozüri (idrarla şeker çıkarılması) ortaya çıkarsa insülin verilmesi gerekir.

Hazır insülin glikoz eriyiğinin bu­lunduğu şişenin içine eklenir ve dozu idrardaki glikoz miktarına göre düzen­lenir. Az miktarda insülinin şişenin iç duvarına yapışarak etkisizleşeceği de unutulmamalıdır.

Piyasada yüzde 5-8,5-10′luk aminoasit eriyikleri bulunmaktadır. Bunların vücutta doku yapımında kullanılacağı göz önüne alınarak enerji sağlayan eri­yiklerle (1 gr azot basma 150-250 kalo­ri) birlikte verilmesi gerekir. Genellikle yüzde 8,5′lik aminoasit eriyiğiyle birlik­te yüzde 50′lik glikoz çözeltisi verilme­lidir; bu durumda kalori-azot oranı yak­laşık yüzde 60′tır. İki litrelik havası alınmış şişelerin içinde 1.000 mi yüzde 50′lik glikoz çözeltisi ile 1.000 mi ami­noasit eriyiği vardır. Bu oran hiç değiş­memelidir. Kalori ve aminoasitlerin bir arada verilmesiyle glikozun yoğunluğu azalır ve daha kolay kullanılır.

Su, elektrolit ve suda eriyen vita­minler, fizyolojik seruma eklenerek damar yoluyla verilir. Fizyolojik eriyik­lerde kalsiyum tuzu çökebileceğinden, kalsiyum doğrudan toplardamar yoluy­la verilir; tuzlu su içinde verilecekse kalsiyum glükonat olarak kullanılmalı­dır (yüzde 10′luk bir ampul kalsiyum glükonatta yaklaşık 4,5 mEq kalsiyum vardır). Potasyum verirken özellikle böbrek yetmezliği, kalp yetmezliği ya da geniş yanıkları olan hastalarda dik­katli olmak gerekir.

Ayrıca alkali eri­yikler, glikoz ve insülin, potasyumun hücre içine girişini kolaylaştırır ve kan­daki potasyum düzeyini düşürür. Bu­nun gibi, yukarda belirtilen nedenlerle fosfat verilirken de hasta dikkatle izlen­melidir.
Verilen sıvı miktarı aşamalı olarak artırılarak 2-3 gün içinde amaçlanan düzeye ulaşılır.

Şişelerin ve serum setlerinin steril olup olmadığı dikkatle ve titizlikle kontrol edilmelidir. Her şişe değişimin­de set de değiştirilmelidir. Kateter ise haftada en az bir kez değiştirilmelidir.

Günümüzde temel diyet ve yan te­mel beslenme olmak üzere iki türü var­dır. Temel beslenme besinlerle alınma­sı gereken ve vücutta yapılamayan te­mel aminoasitlerle vücutta yapılabilen aminoasitler, glüsitler (malto-dekstrin) ve lipitler (bitkisel yağlar ve orta zin­cirli trigliseritler) gibi önemli unsurları içerir. Bu diyetin başlıca özelliği mide-bağırsak düzeyinde emilebilmesi ve te­mel besinlerden oluşmasıdır.

• Früktoz ya da Levüloz: Vücut dokula­rının bu şekerleri kullanabilmesi için insülin gerekli değildir. Şeker hastalığın­da bu şekerler verilebilirse de kandaki laktat düzeyini artırdığından dikkatli olunmalıdır.

• Aminoasitler: Protein bireşimi için gereklidir. Fibrin ve kazein hidrolizatları halinde suda yüzde 5-10 oranında eri­tilerek hazırlanır. Bu eriyiklerin 1 gramı 4 kalori verir ve bütün temel aminoasitleri içerir.

• Lipitler: Bir gramı 9 kalori verir; gli­kozla birlikte enerji kaynağı olarak kul­lanılabilir.
Glikoz ve lipit “ikili enerji sistemi” adı verilen bir sistem oluşturur. Bu uy­gulama, yalnızca glikoz verilmesinden daha etkilidir. Ayrıca lipit içeren sıvıla­rın düşük ozmolariteli olması, çevrel toplardamarlardan verilmesini kolaylaş­tırır.

Bu sıvılar ateş, karaciğer yağlan­ması gibi istenmeyen sonuçlara yol aça­bilir. Soya yağı emülsiyonlarının bir lit­resinde yaklaşık 900 kalori vardır ve vücutta bireşimlenemeyen temel yağ asiti olan linoleik asit içerir.

• Sodyum, klor, potasyum, kalsiyum, fosfor, magnezyum: Bu iyonlar plazma­daki düzeylerine ve gereksinimlere göre verilebilir.

Damar yoluyla potasyum saatte 10 mEq’den hızlı verilmemelidir. Ayrıca, hastaların EKG’sinde potasyum eksikliği­ni gösteren bir bozukluk yoksa, 30 mEq/lt’den daha yoğun çözeltiler kullanılmamalıdır. Fosfat verilirken de dik­kat edilmelidir.

Normal olarak, doku yapımında 1 gr azot basma 4 mEq fos­fat gerekir. Beslenme açığının düzeltil­mesi sırasında fosfat iyonuna gereksi­nim artar. Mutlak damar yoluyla bes­lenmede sık rastlanan hipofosfatemi (kan fosfat düzeyinin düşmesi) tehlike­si göz önüne alınmalıdır.

Bakır, çinko, lityum, kobalt, molib­den gibi mineraller de iyi beslenme için gereklidir. Bunlar, bir hafta içinde 1-2 fiakon kan verilerek yerine konulabilir.

• Albümin: Açlıkta plazmadaki albümin kaybı vücuttaki protein kaybıyla orantılıdır. Bu oran yaklaşık 1/30′dur. Başka bir deyişle, 1 gr albümin kaybı ile vücuttan 30 gr doku proteini kaybe­dilmektedir. Her 100 mi plazmada 1 gr albümin kaybedildiği varsayılırsa top­lam plazmadan (5.000 mi) kaybedile­cek doku proteini miktarı 1.500 gr ola­caktır.

• Vitaminler de yapay beslenmenin vazgeçilmez bir unsurudur. Beslenme durumu bozuk olan hastalarda suda eri­yen vitaminler (B ve C vitaminleri) ye­tersizdir. Bu nedenle suda eriyen vita­minlerin her gün verilmesi gerekir.

Yağda eriyen vitaminlerin (A, D, E ve K) haftada yalnızca bir kez verilme­si yeterlidir.