Kortizonlar – Kortikosteroitler
Kortikosteroit hormonlar ve yapay türevleri günümüzde birçok hastalığın tedavisinde kullanılmaktadır. Bu steroit grubu hormonlar çok değerli ilaçlar olmakla birlikte çeşitli yan etkileri nedeniyle çok dikkatli bir biçimde kullanılmalıdır.
Hormonlar vücuttaki özelleşmiş salgı bezlerinden üretilen ve çeşitli organ ya da sistemlerin işlevlerini etkileyen organik maddelerdir. Tedavi amacıyla uzun süredir kullanılan hormonlar bazı hastalıklarda çok yararlı olmaktadır. Örneğin pankreasın yetersiz instilin salgılaması sonucu ortaya çıkan şeker hastalığında hastalar insülinle tedavi edilir. Tiroit hormonunun yetersiz salgılanmasına bağlı hipotiroidizm olguları tiroit hormonları verilerek denetim altına alınır. Hormon tedavisi vücutta bir hormonun salgılanmasını baskılamak amacıyla da kullanılır. Örneğin, gebeliği önleyici ilaçlarda Östrojen vardır. Bu hormon gonadotropinin hipofizden salgılanmasını engeller. Böylece östrojen eksikliği nedeniyle yumurtlama gerçekleşemez. Böbreküstü bezi kabuğundan salgılanan steroit yapıdaki hormonlar ile bunların daha etkili olan yapay türevleri birçok hastalığın tedavisinde kullanılır.
BÖBREKÜSTÜ BEZİ HORMONLARI
Günümüzde böbreküstü bezi kabuğundan elde edilen hormonların sayısı otuza yakındır. Ama bunlardan ancak birkaçının metabolizmada etkin olduğu anlaşılmıştır. Steroit hormonlar üç gruba ayrılabilir: Glükokortikoitler, mineralo-kortikoitler, androjen ve östrojenler. Tedavi edici özellikleri bakımından en önemli steroit grubu olan glükokortikoitler karbonhidrat metabolizmasını etkiler. Kortizon ve hidrokortizori olarak da bilinen kortizol bunlar arasındadır. Ama kortizon bazen genel bir ad olarak kortizol ve türevlerini kapsayacak biçimde kullanılmaktadır. Mineralokortikoit grubuna giren aldosteron, sodyum ve potasyum gibi maddelerin metabolizmasında rol oynar. Androjen ve östrojenler ise eşey bezlerinden (yumurtalık ve er-bezleri) üretilenlerle aynı yapıdadır. Böbrek toplardamarı kanındaki hormonların incelenmesiyle, böbreküstü bezinden salgılanan glükokortikoitlerin yüzde 90′ının kortizol, yüzde 10′unun da kortikosteron yapısında olduğu görülmüştür.
KULLANIM ALANLARI
Kortikosteroitler öncelikle iltihabi hastalıkların tedavisinde kullanılır. Yararlı oldukları hastalıkların listesi oldukça uzundur. Bunların başlıcalan arasında romatoit artrit, sistemik kızartılı lupus, osteoartrit (kemik ve eklemin birlikte iltihaplanması) nefrotik sendrom, kronik ülserli kolit, alerjik hastalıklar, şok girme, bazı lösemi (kan kanseri) ve tümör tipleri sayılabilir. Ama yan etkileri nedeniyle çoğu zaman tedavide ilk seçenek sayılmazlar.
NASIL ETKİ EDER?
Kortikosteroitlerin iltihaba karşı etkileri lizozomların zarını sağlamlaştırmalarındandır. Lizozomlar, hücrelerde bulunan ve enzim içeren çok küçük yapılardır. Kortikosteroitlerin etkisiyle bu enzimlerin iltihaplı dokudan dışarı çıkması ve hücrelere zarar vermesi engellenir ya da sınırlanır. Kortikosteroitlerin kullanılması sonucu iltihabın sıcaklık artışı, kızarma, ağn ve işlevlerin bozulması gibi belirtileri kısmen ya da bütünüyle ortadan kalkar.
Kortikosteroitlerin Özbağışıklık sistemi tepkimelerini ve alerjik tepkimeleri nasıl engellediği tam olarak bilinmemektedir. Antikor yapımıyla bağlantılı olmayan bu maddeler antijen-antikor tepkimesini, düz kas ve derinin duyarlı hücrelerinden histamin salgılanmasını etkilemezler. Ama gene de bağışıklık sistemiyle ilgili tepkimeler üzerinde engelleyici bir etkileri vardır. Bu durum kortikosteroitlerin lizozom zarını sağlamlaştırıcı etkisine bağlı olabilir. Kortikosteroitlerin en önemli etkileri kılcal damarlardaki geçirgenliğin azalması, kalp atımlanyla pompalanan kan hacminin artması ve otonom sinir sistemi kökenli damar hareketlerinin güçlenmesidir.
DİKKAT EDİLECEK NOKTALAR
Hemen her ilacın kullanımında geçerli kurallar bu grupta yer alan ilaçlar için de büyük önem taşır. Öncelikle de kortikosteroitlerin kesin tanı konmadan kullanılmaması gerektiği unutulmamalıdır. Bu ilaçlar, bazı hastalıkların nedenlerini ortadan kaldırmadan hastanın yakınmalarını Önemli ölçüde hafifletir. Olumsuz
etkilerin ortaya çıkmasına karşın, başlatılan tedaviden vazgeçmek güç olabilir. Kortikosteroitlerle istenilen etki elde edildikten sonra doz yavaş yavaş azaltılmalıdır. İlacm birdenbire kesilmesi hastalığın alevlenmesine yol açabilir.
Kortikosteroit tedavisinin ilk haftasında kan basıncı ve vücut ağırlığı denetim altında tutulmalıdır. Ayrıca belli aralıklarla bazı testler yapılmalıdır. Bu testler kan sayımı, alyuvar çökme hızı (sedimantasyon), idrarda şeker ve kanda potasyum düzeyinin ölçülmesidir. Hasta bol protein almalı, ödem varsa sodyumdan kaçınmalı, ama potasyum alımını artırmalıdır. Bütün bunlar kortikosteroitlerin dikkatli ve titiz bir biçimde kullanılması gerektiğini açıkça göstermektedir.
Kortikosteroitler böbreküstü bezi kabuğunun etkinliğini düzenleyen adrenokortikotrop (ACTH) hormonun salgılanmasını baskılar ve azaltır. Miyokart (kalp kası) bozukluğu olan hastalarda kortikosteroitler dikkatli kullanılmalıdır. Çünkü kortikosteroitler dolaşımdaki kan hacmini artırarak kalp yetmezliğine yol açabilir. Kortikosteroitler böbrek yetmezliğinde de kullanılmamalıdır. Ama bazı böbrek hastalıklarında bu ilaçların özelükle kullanılması gerekebilir.
Kortikosteroitler hastaların büyük bölümünün genel durumunu iyileştirmesine karşın, bazı hastalarda uykusuzluğa ve ruhsal bozukluklara yol açabilir. Bu nedenle, ruhsal bozukluklarla ilgili ilk belirtiler ortaya çıktığında kortikosteroitler kesilmeli ya da önemli ölçüde azaltılmalıdır.
KULLANILMAMASI GEREKEN DURUMLAR
Kortikosteroitlerin kullanılmaması gereken durumların başında verem hastalığı gelir. Mutlaka kortikosteroit kullanılması gerekiyorsa yoğun bir verem tedavisi uygulanmalıdır.
Kortikosteroitlerin kullanılmaması gereken bir başka hastalık peptik ülserdir. Çünkü bu durumda kortikosteroitler midede kanamaya ya da ülserin alevlenmesine yol açabilir. Kortikosteroitler organizmanın direncini azaltarak mikropların yayılmasını kolaylaştırdıklarından enfeksiyon hastalıklarında kullanılamazlar.
Kortikosteroitlerin kullanılmaması gereken önemli durumlardan biri de korneada (saydamtabaka) uçuk virüsünün (herpes simplex) virüsünün yol açtığı bozukluklardır. Bu ilaçlar virüslerin çoğalmasını uyarır ve korneanın yaygın biçimde iltihaplanmasına neden olur. Kortikosteroitler bağışıklık sistemiyle ilgili bazı testlerden doğru sonuçlar alınmasını da engelleyebilir.
Kortikosteroitlerin kullanımı kesildiğinde hastada İştah kaybı, huzursuzluk, halsizlik ve kaşıntı görülebilir. Bu durum, kortikosteroitlerin günde 100 mg kortizona eşdeğer dozda ve en az iki hafta kullanıhnası sonucu hipotala-mus-hipofiz-böbrek-üstü salgı sisteminin baskılanmasına bağlı olarak ortaya çıkar.
Kortikosteroitlerin pek çok yan etkisi vardır:
• Kan şekerinde yükselme ve idrarla şeker çıkarılması (şeker hastalığına eğilim).
• Ödem ve yüksek tansiyonla birlikte vücutta su ve tuz tutulması.
• Kalsiyum ve azot dengesinin bozulmasıyla “birlikte protein kaybı ve kemik dokusunda kalsiyum kaybı (osleoporoz).
• Potasyum kaybı ve alkaloz (kanda ve vücut sıvılarında alkali düzeyinin yükselmesi).
• Kadınlarda kıllanma, akne ve âdet çevriminin bozulması
• Peptik ülser.
Enfeksiyonlara karşı direncin azalması.
Siz de soru ve sorunlarınızı yazın BU SAYFAYI SIK KULLANILANLARA EKLE
ben ebru adanadan addıson hastasıyım kortızon kullanıyorum ve asırı kılo aldım ne yapmam gerekıyor
sevgili ebru hanım bende behçet hastasıyım ilk başlarda benim tedavım için uzun süreli kortızon kullandım çok aşırı kılo aldım ki ben zayıftım çok iyi oldu şayet kontızon bir yeri yaparken bir yeri yıkıyo malesef ilk başka direk kestim tamamen yüzüme vurdum her yerimden sivilce çıktı sonra tekrar başladım düzeldi ama 15 gün aray ile dozunu azalta azalta kestim şimdi çok iyiyim yani sizde deneyin isterseniz tabi yinede kontrol amaclı doktorunuza danışın umarım sizde şifa bulursunuz…
slm murat cok gecmısolsun kortızon kullanmamama ragmen yan etkılerınınneler olabılecegı hakında araştırma yaptım. fakat sunu merak edıyorum artık sen kortızon kulanmıyormusun yanı kulanmak zorunda oldugun ılacı bırakabıldınmı. oyleyse yerıne kulandıgın ılave ılac varmı
merhaba ben mehmet erişkin sitil hasdasıyım (adult still)kortizon haplarından (prednol)kullanıyorum hasdalığımın ömür boyu süreceği için (her hangi bir tedavi şekli yok)devamlı kullanmak zorundayım ilerleyen yıllarda kortizonun zararlarından korunmam için ne yapmalıyım bana bu konuda yardımcı olurmusunuz rica edsem ( mide koruyucu ve yanında kalciyum D kullanıyorum )
slm ben astım hastasıyım bende sürekli kortizon kullanıyorum hem çok kilo aldım hemde kıramplar başladı bazen bırakmayı deniyorum ozanda kötüleşiyorum tekrar başlamak durumunda kalıyorum ne yapacağımı bilmiyorum…………
iyi günler astımım var yılda bir ay kadar astım ilaçları kullanıyorum ki kortizon içeriyor..bu yıl yılda 6 ay kullandım kilo aldırdı şişlik yaptı..bun yanı sıra sedef rahatsızlıgım var ve krem kullanıyorum bununda kortizonlu olduğunu duyuyorum ama emin değilim..dermovate kremin ismi,,kortizonun zararları nelerdir,korunmak için ney yapılmalı,,brakınca vücüttan atılırmı..yapılması gereken işler nelerdir lütfen yardmıcı olnnn..çok önemli
Benim rahatsızlığım ellerimde sinir sıkışması var. 30 yaşında üç çocuk annesiyim.İşim gereği sürekli bilgisayar kullanıyorum (muhasebeciyim).Hamileliklerimin sonuncusundan sora(üçüncü)geçmedi.Uyuşukluklar çok artmıştı geceleri uykudan uyandırıyordu. Banada doktorum iki bileğimden 15 gün arayla kortizon yaptı.Çok ilaçlar kullandım bu zaman zarfında hiç geçmemişti.Şimdi yaptırdığımın kortizonun bir zararı olur mu?diye öğrenmek istiyorum.Doktorum kilo almak dışında olmaz dedi.Ama çoğu kişi zararlı olduğunu söylüyor.Bu konuda bana yardımcı olursanız çok sevinirim.Birde bu 15 günlük süre içinde bir burun amaliyatıda geçirmiştim.Ellerimden ve midemdeki gaztiritten başkada Allaha Şükür bir sağlık problemim yok.
yaklaşık 1 senedir bende kortizon kullanmakdayım,bilmiyorum herkez kaç mg kullanıyor en azından belirtilse ii olurdu,3 ay 48 mg kullandım zman içerisinde en azıdan son 3 aydır bunu 10 mg düşürdüm umarım kurtula bilirim,çünki bi hayli zarr içerisindeyim kendi adıma yazmak gerekeirse belki dozdan dolayıdır, ilk 3 hafta içerisinde kaval kemik agrılarım başladı bu zmanada kadr aldıgım kılolar vardı elbet ama kortizondan şüphelenmemişdim taki üfakdan işler yapana kadr kasda yazıflıgı görmeye başladım en azından pazar poşetlerinde bile kaldırmada güçlük çeker oldum,yanı dışı şişirirken içi boşaltıyor.ayrıca karında yarıklar kırmızı kesikler şekilde ve bunlar vucudun çeşitli kesimlerinde dokunulamaz şekilde oluyorlar cünki deri inceliyor o bölgede karnımda 3 tane vardı 1 cm genişliginde ve bi 10 santime kadr büyüdü,yaklaşık 6 aydır kendimi toparlamaya başladım bu çok zor olabilir kimileri için herkezin sosyal hayatı farklı sonuçda spor salonuna yazılmayla başladım işe bu arada yaşım 21…yediklerimi tamamiyle degiştirdim ekmek sıfır günde en aşşagı günde 4 lt su ve bolca protein,ayrıca sebzeve lütfen yağsız yemeye özen gösterin.kimi dr bunları söylemeyle ugraşmaz dkkat et beslnemene der geçer ama birçok dr gittim.benimle aynı dozlarda kulanan varsa ve süre olarak beni bi nemze dinlerlerse ii olur gerçekden de keskin bi bıçak,,eyerki ilk aylarda beslenmeye dikket edilmezse ve tbai bu kulanılan doza baglı kesinlikle aydede suralı oluyorsun ve toplum içindede farkediliyorsun kendimden biliyorum,şeker kullanımına dikkaet edin sivilce yapımına neden olan etkenlerden biriside o hatta %75 diyebilirim bilimsel degil bu tabı deneysel,,en azından yazma ihtiyacı duydum hala sürünüyorum enfeksiyon kapıyorum sürekli zman aşımından dolayı üşüten insanlardan hiç bi farkın olmuyor akcigerlerin aynı,bide kortizonu erken saatlerde almaya bakın 6 dan önce en azından,denemekde fayda var zaten kortizonla bir takım şeyleri kaybediyoruz,belki bunn zmanını uzatabilirsiniz.birazda bilinçlenmeli kendi dr olmalısınız abartmamak koşuluyla.
Ben 35 yaşında ve behçet hastasıyım.Ankarada yaşıyorum.Ayaklarımda artrit gelişmesi nedeniyle 60mg/1gün ile kortizon kullanmaya başladım.3 yıldır 8mg/1gün olarak kullanmaya devam ediyorum.Ayaklarım artık şişmiyor ama yüzümde şişlik, kilo artışı, doymama, gözde katarakt başlangıcı gibi yan etkiler oluştu.Herkesten önce grip oluyorum. Bıraktığım an 2 ayda bir akciğer enfeksiyonu geçiriyorum.Orta kulak iltihabı geçiriyorum.Biliyosunuz kortizon bağışıklık sistemi diye bişey bırakmıyor.Kısaca arkadaşlar bence biran önce bırakın vücudunuzu kurtarın bu illetten.Benim bırakmam zor artık…..
merhaba..bende romotaid artrit hastasıyım…benim de gözüme iltihaplanma yaptı..1.5 senedir aralıklı dozlarla kortikostreroid kullandım…fakat son çare olarak sülük tedavisi yaptım şu anda eskiye nazaran daha iyiyim…romatizma hastalarına öneririmm
merhaba…ben romotait artrit hastasıyım 1.5 yıldır kortizon tedavisi görüyorum.kullanmadığım zamanlarda tüm vücudum tutuluyor..yanlız kortizon tedavisi gören diğer arkadaşlara önerim; hayatlarından tuzu çıkarmaları gerekiyor..böylece kilo artışı ve şişmeler olmuyor..dikkatli kullanıldığında bircok hastalığa faydası var ama tabiKi vücudumuzdaki diğer organlara verdiği tahribatın qeri dönüşü yok..
benim fikrimce bağışıklık sistemimiz zayıfladığı için kendimizi enfeksiyonlardan korumalıyız..tekratlıyorum TUZU haytımızdan çıkartaLım.. Japonlar, intahar etmek için tuz yerLermiş..belirli bir yaştan sonra zaten tuz vücudumuza zararLı..)
merhaba ben 35 yaşındayım ve ömrümde 3 defa kurdeşen hastalığı geçirdim.2sinde de kortizon ignesi vuruldum ve aşırı kilo aldım.şuanda da yine geçiriyorum ve doıktorum kortizon verdi ama ben vurulmak istemiyorum bitkisel şeyler kullanıyorum kortizonun zaralarını biliyorum işallah vurulamama gerek kalmadan iyileşirim….
Merhabalar.Öncelikle teşhisi ne olursa olsun tüm hastalara acil şifalar diliyorum.Ben bundan bir ay kadar önce kronik egzama nedeniyle bölgesel kortizon iğnesi oldum.Sadece bir tane olan bu iğne egzamalı bölgeye doktor tarafından zerk edildi. 3 senedir delicesine kaşınan ve gittikçe yaygınlaşan bu bölge çok şükür ki tamamen iyileşti.Ancak 3 kilo aldığımı farkettim.Üstelik sıkı da diyet yapıyorum.Bilgisi olanların paylaşmasını rica ediyorum.Sadece bir seferlik enjekte edilen kortizon bu kiloyu yapar mı ve bu kiloyu ne kadar sürede ne şekilde verebilirim.(Daha önce de 18 tane kortizon iğnesi kullanmış 23 kilo almıştım.gittiğim diyetisyen bana kortizon kullanımının üstünden 5 sene geçmeden buna bağlı kilolarımı veremeyeceğimi söylemişti):(((