Çiçek Hastalığı Nedir? Çiçek Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Çiçek hastalığı, insanlık tarihinin en yıkıcı salgın hastalıklarından biri olarak kabul edilir. Yüzyıllar boyunca kıtaları aşan salgınlara yol açmış, milyonlarca insanın yaşamını yitirmesine ve hayatta kalanlarda kalıcı izler bırakmasına neden olmuştur. Yüksek ateşle başlayan, tüm vücuda yayılan karakteristik döküntülerle seyreden bu hastalık, toplumların sosyal ve ekonomik yapısını da derinden etkilemiştir. Tıp tarihinin seyrini değiştiren çiçek hastalığı, modern aşılama çalışmalarının doğuşuna da öncülük etmiştir.

Çiçek Hastalığı Nedir?

Variola virüsü ile bulaşan hastalıktır. Tarih boyunca insanlığı derinden etkilemiştir. Son derece bulaşıcı ve ölümcül olabilen bir enfeksiyon hastalığıdır. İlk kayıtları binlerce yıl öncesine dayanan bu hastalık, özellikle Orta Çağ’dan 20. yüzyıla kadar dünya genelinde büyük salgınlara neden olmuş, milyonlarca insanın hayatını kaybetmesine yol açmıştır. Hastalık yalnızca fiziksel etkileriyle değil, toplumların demografik yapısını değiştirmesi, savaşların seyrini etkilemesi ve sağlık sistemlerinin gelişiminde belirleyici rol oynamasıyla da dikkat çeker. Dünya Sağlık Örgütü’nün yürüttüğü küresel aşılama programları sayesinde çiçek hastalığı 1980 yılında dünya üzerinden tamamen yok edilmiş (eradike edilmiş) ilk ve tek insan hastalığı olarak tarihe geçmiştir.

Çiçek Hastalığı Neden Olur?

Çiçek hastalığına, Orthopoxvirus ailesine ait Variola virüsü neden olur. Virüs yalnızca insanlarda hastalık yapar ve hayvan rezervuarı bulunmaz. Bu durum, hastalığın tamamen yok edilebilmesini mümkün kılan en önemli faktörlerden biridir.

Virüsün bulaşma yolları geçmişte şu şekildeydi:

Hasta kişinin öksürmesi veya konuşmasıyla havaya saçılan damlacıklar
Döküntülerle doğrudan temas
Enfekte giysi, çarşaf veya kişisel eşyalar
Uzun süreli yakın temas

Virüs vücuda girdikten sonra üst solunum yollarından lenf sistemine yayılır. Burada çoğaldıktan sonra kana karışarak tüm vücuda dağılırdı. Bu sistemik yayılım, hastalığın ağır seyretmesine ve çoklu organ etkilenmesine neden olurdu.

Çiçek Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Çiçek hastalığı belirtileri genellikle ani ve şiddetli başlar. Hastalık, belirgin evreler halinde ilerler ve her evrede farklı klinik bulgular yaşanır. Erken evre döküntüler ortaya çıkmadan önce görülür. Grip benzeri belirtilerle karakterizedir. 39-40°C’ye varan yüksek ateş, şiddetli baş ağrısı, bel ve sırt ağrıları görülür. Yoğun halsizlik, bitkinlik, bulantı, kusma, ışığa hassasiyet de yaşanabilir. Ateşten birkaç gün sonra ağız içinde başlayan lezyonlar hızla yüz, saçlı deri, kollar ve bacaklar, avuç içi, ayak tabanlarına yayılır. Döküntüler sırasıyla kırmızı lekeler, kabarcıklar, irin dolu püstüller, kabuklanma evrelerinden geçer. Bu süreçte lezyonlar sert, derin ve ağrılıdır. Kabuklar döküldükten sonra ciltte kalıcı izler, pigment değişiklikleri, bazı vakalarda görme kaybı oluşabilir.

Çiçek Hastalığı Nasıl Geçer?

Çiçek hastalığı hafif seyreden, evde dinlenerek atlatılabilen bir enfeksiyon değildir. Hastalığın seyri boyunca bağışıklık sistemi virüsle savaşırken ciddi komplikasyonlar gelişebilirdi. Geçmişte hastalık ya bağışıklık kazanılarak ya da ne yazık ki ölümle sonuçlanırdı. Sağ kalan bireylerde ömür boyu bağışıklık oluşurdu.

Çiçek Hastalığının Tedavisi Var mı?

Çiçek hastalığı aktif olduğu dönemlerde kesin bir antiviral tedaviye sahip değildi. Tedavi daha çok destekleyici bakım üzerine kuruluydu. Uygulanan yöntemler şu şekilde olmuştur:

Ateş kontrolü
Sıvı ve elektrolit dengesi
İkincil bakteriyel enfeksiyonların önlenmesi
Cilt lezyonlarının korunması

Hastalığa karşı en etkili silah aşılama olmuştur. Çiçek aşısı, hem hastalığı önlemiş hem de salgınların durdurulmasını sağlamıştır.

Çiçek Hastalığı Kaç Gün Sürer?

Çiçek hastalığının seyri, tek bir döneme yayılan basit enfeksiyon süreci gibi olmaz. Kuluçka döneminden tam iyileşmeye kadar geçen süre, hastalığın ciddiyetini ve bulaştırıcılık riskini net biçimde ortaya koyar.

Hastalık süresi şu şekilde olur:

Kuluçka süresi: 7-14 gün
Belirti süresi: 2-3 hafta
Tam iyileşme: 3-4 hafta

Bu süre boyunca hasta bulaştırıcı kabul edilirdi. Özellikle döküntülerin kabuklanma evresine kadar temas ciddi risk oluştururdu.

Çiçek Hastalığına Ne İyi Gelir?

Günümüzde aktif vaka olmadığı için bu soru tarihsel bir perspektifle değerlendirilir. Geçmişte hastalığın seyrini hafifletmeye yönelik aşağıdaki yöntemler uygulanmıştır: