Dr. Hüseyin Alkım: Mide iltihabı anlamına gelir.

Çeşitleri var mı?

Dr. Hüseyin Alkım: Heîikobakter pilori mikrobuyla ilişki gastrit: En sık görülen gastrit tipidir. Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerdeki insanların yüzde 70-80′inde helikobakter pilori mikrobu var. Gelişmiş ülkelerdeki yaygınlığı yüzde 30 civarındadır.

• Eroziv gastrit: Sık görülen gastrit türlerinden biri. Ağrı kesici ilaçlara bağlı oluşur.
• Atrofîlt gastrit: Mide derisinin incelmesiyle bağlantılıdır. Hem uzun süreli helikobakter pilori mikrobuna bağlı gelişir hem de bağışıklık sistemiyle ilgili bir soruna bağlı ortaya çıkabilir.
Önemi şu: Diğer gastritlerin aksine asit salgısı kaybolur. Ayrıca vitamin B12 ve demir emiliminin bozulması yoluyla kansızlığa neden olur.
• Diğer gastrit tipleri: Gastrit strese ya da safranın mideye kaçmasına bağlı gelişebilir.

Helikobakter pilori nasıl bulaşır?

Dr. Hüseyin Alkım: însandan insana, yiyecekler ve suyla bulaşabilir. Bulaşmanın genellikle çocukluk çağında aile içinde ya da ilkokulda arkadaşlardan olduğu düşünülüyor.

Ağrı kesiciler mideyi nasıl etkiliyor?

Dr. Hüseyin Alkım: Ağrı kesiciler mideyi 2 şekilde etkiler. Ya doğrudan temas yoluyla takılıp kaldığı yerde yara oluşturur. Ya da ‘prostaglandin’ denen ve midenin derisinin korunmasını sağlayan maddenin üretilmesini azaltır. Bu da midede yara oluşmasına yol açar. Parasetamol ve metamizol dışındaki ağrı kesicileri kullananların yüzde fHî’inde midede kanamaya neden olabilecek ciddi yaralar (ülser) gelişir.

Gastrit belirtileri nelerdir?

Dr. Hüseyin Alkım:
• Karın üst kısımda yerleşmiş aç ya da tokken olan ağrı,
• Gaz,
• Şişkinlik,
• Çabuk doyma
• Bulantı.

Bu belirtilerin hepsi bir arada bulunabileceği gibi tek bir şikayet de olabilir.

Sigara ve Alkolün Gastrite Etkisi Var mı?

Dr. Hüseyin Alkım: İkisi de gastriti artırır. Alkol hem direkt temasla hem de sistemik yolla mide derisinin hasarlanma riskini artırır. Sigara, mide derisinin koruyucu mekanizmalarını bozar.

Aç kalmak gastriti artırır mı?

Dr. Hüseyin Alkım: Hayır. Ama belirtilerin açığa çıkmasına neden olabilir.

Baharatlı gıdalar gastrit yapar mı?

Dr. Hüseyin Alkım: Hayır. Ancak baharatlı gıdalar gastrit yapmaz. Ancak hazım problemlerine ve ağız kokusuna neden olabilir.

Süt Gastrite İyi Gelir mi?

Dr. Hüseyin Alkım: Süt mide asidini azaltarak şikayetlerin geçmesini sağlayabilir. Ancak hastada laktoz (süt şekeri) emilîm kusuru (intoleransı) varsa gaz-şişkinlik ( bkz. Gaz Yapmayı Önleyen Çay ) ve ishal gibi şikayetlere neden olabilir.

Kimler gastrit riski taşıyor?

Dr. Hüseyin Alkım: Helikobakter pilori ilişkili gastrit riski Türkiye gibi ülkelerde hemen hemen herkes için mevcut. Ancak belirti oluşturması genetik zeminle ilişkili. Ayrıca sigara, alkol, ağrı kesici kullananlar ve yoğun stres altında yaşayanlarda belirtiler daha sık ortaya çıkar.

Stres gastrit yapar mı?

Dr. Hüseyin Alkım: Evet, stres gastrit yapar.

Gastrit Teşhisi Nasıl Konuluyor?

Dr. Hüseyin Atkım: Gastroskopi denen endoskopik inceleme yöntemi ve mideden alınan doku örneğinin incelenmesi ile gastrit teşhisi konulur.

Ağrılı bir işlem mi?

Dr. Hüseyin Alkım: Endoskopi içe bakma demektir. Midenin içine bakmaya ‘Gastroskopi’ denir. Aslında ağrı oluşturan bir inceleme yöntemi değil. Ancak hastalar iki nedenle inceleme sırasında çok rahatsızlık hissedebilir. Birincisi; boğazdan geçerken oluşan ‘Nefes alamıyorum, boğuluyorum’ hissi, diğeri ise mideyi iyi görebilmek için verilen havanın neden olduğu aşırı şişkinlik ve geğirtidir. Bu nedenle işlemi ‘sedasyon’ ile yapmayı tercih ediyoruz. Bu yöntemle, bayıltmayacak, ama uyutacak dozda ilaç verilerek hasta hiçbir şey hissetmeden inceleme yapılabilir.

Gastrit nasıl tedavi ediliyor?

Dr. Hüseyin Alkım: Gastritin tipine göre tedavi şekli değişir. Atrofık gastritte ömür boyu vitamin B 12 ve demir tedavisi verilmesi gereklidir. Ağrı kesicilere bağlı gastritte ağrı kesiciyi kesmek veya daha az zararlı bir ağrı kesici kullanımına geçmek gerekir. Bunun yanında bir de proton pompa inhibitörü gurubu ilaçlar verilebilir. Helikobakter pilori mikrobuyla ilişkili gastritte bakteriyi öldürmek için 2 haftaya kadar uzayan süreyle antibiyotik ve proton pompa inhibitörü tedavisi vermek gerekir.

Tedaviden Sonra Hastanın Nelere Dikkat Etmesi Gerekir?

Dr. Hüseyin Alkım: Ağrı kesicilerden, sigara ve alkolden uzak durmalı ve daha az stresli, daha düzenli bir yaşam tarzı benimsemeli.

Gastrit Ülsere Dönüşür mü?

Dr. Hüseyin Alkım: Evet, hem helikobakter pilori ile ilişkili gastrit hem de ağrı kesicilere bağlı gelişen gastrit ülsere dönüşebilir. Kanser olmayan ülserlerin yüzde 99 sebebi helikobakter pilori varlığı ya da ağrı kesici kullanımıdır.

Hangi Besinlerden Uzak Durulmalı?

Dr. Hüseyin Alkım: Özel bir yasak yok. Hasta kendini rahatsız eden gıdalardan uzak durmalı.

Gastrit kansere neden olur mu?

Dr. Hüseyin Alkım: Helikobakter piloriye bağlı gastrit uzun vadede neden olabilir.

Bkz. ÜLSER – GASTRİT İÇİN ŞİFALI BİTKİLER

Mutlak kabızlık (orga­nik kabızlık) bağırsak tıkanması sonucu meydana gelir ki, bazı hastalıkların (ileus, kolon kanseri, konjenital megakolon yani Hirschsprung hastalığı vb.) teşhis belirtisi olarak çok önemlidir. Kabızlık çok kimsede barsakların çalış­masının bozukluğu sonucu görülür. Buna sebep çok kere kötü alışkanlık ve ıkınma yetersizliğidir. Yani alınan besinlerin barsaklardan geçişi normaldir. Besin artıkla­rı dışkı şeklinde ortalama 18 saat sonra barsağın son bölümüne yani rektuma ulaşmaktadır. Ancak dışkılama refleksi geç uyandığından, çeşitli nedenlerle tuvalete gitmeyi ihmal eden kimse rektumunu boşaltamamaktadır.

Uzun süren kabızlık dışkıda toksik mad­delerin etkisiyle başağrısına, sindirim bo­zukluğuna, zayıflamaya ve rengin solmasına neden olur. Rektumda uzun süre ka­lan dışkı sertleşir, fekalom denen taş şek­lini alarak barsakta tıkanmalanna sebep olabilir. Yanlış beslenme,yani uzun süre et, pirinç, unlu gıdalar gibi az posa bırakan şeyler yenince de kabızlık meydana gelir. Bol ye­şil sebze, meyve, sulu ve sellülozlu yani kepekli bir diyet ise kabızlığa engel ol­maktadır. Bazı kimselerin kullandıkları ilaçlar da (morfin, kodein, antikolinerjikler) kabızlığa neden olabilirler. Ülserli kimselerin aldık­ları ilaçlar da kabızlığa yol açabildiğinden beraberinde laksatif denilen dışkıyı yumu­şatıcı ilaçlar da alınmalıdır. Ara sıra her­hangi bir müshili kullanmakta sakınca yok­tur, aneak alışkanlık haline getirilmemeli­dir. Asabi kimselerde nörovejetatif sistem bozukluğu sonucu ishal meydana geldiği gibi kabızlık da (spastik kabız) oluşabilir. Bazı ateşli hastalıkların seyri esnasında (tifo, menenjit, ensefalit vb.) safranın barsağa akamadığı hallerde (safra kesesi ve karaciğer hastalıklarında) akut apandi­sitte ve peritonitte de kabızlık vardır. Ameliyatlardan sonra görülen kabızlık hem anestezik maddelerin etkisine hem de po­tasyum kaybına bağlı olduğu için bu tür kabızlık potasyum vermekle düzeltilebilir ve fazla analjezik yapmamakla önlenebi­lir. Kabızlığın tedavisinde önce dışkılamanın bir refleks ve alışkanlık meselesi olduğu­nu unutmamalıdır. Daha sonra diyetin uy­gun bir şekle dönüştürülmesine çalışılma­lıdır. Genellikle fazla su ve barsakta po­sa bırakacak yiyecekler yemeli ve gerekir­se laksatif denilen müshil ilaçları alınma­lıdır.

Kabızlık Çeşitleri

Kabızlık dışkının bağırsaktan geçişinin yavaşlamasıyla ortaya çıkar. Üç temel tipe ayrılabilir.
‘
• Merkez sinir sistemi bozukluğuna bağlı kabızlık: Sinir sistemiyle ilgili bir hastalıktan ya da ilaçlardan kaynaklanan dışkılama uyarısı yokluğu ya da düzen­sizliği.

• Dışkılama refleksinde bozukluğa bağlı kabızlık: Hemoroit, apse, daralma (stenoz) gibi bağırsak lezyonlarına, bağırsak yumuşatıcılarının yanlış kullanımına, ka­rın içi organlarının iltihaplanmasına, vü­cuttan genel su kaybına bağlı dışkı mik­tarında azalma.

• Mekanik kabızlık: Yaygın nedenler­den biri gene sıvı kaybı olabilir. Bu du­rumda dışkının içerdiği su ve dolayısıyla  hacmi azalır. Öbür nedenler arasında ba­ğırsak kaslarının ve/ya da istemli karın kaslarının zayıflaması sayılabilir. Aynca megakolon, yani bağırsağın bir bölümü­nün sinirden arınarak işlev dışı kalması ve buna bağlı olarak aşırı genişlemesi de mekanik kabızlığa yol açar.

“KRONİK KABIZLIK” NEDİR?

Fizyopatolojik sınıflamaya göre kronik kabızlık kalınbağırsaktan geçişin çeşitli biçimlerde yavaşlamasına göre üçe ayrılır: Düzbağırsak kabızlığı, kalınbağır­sak kabızlığı ve düzbağırsak kalınbağırsak kabızlığı.

Düzbağırsak kabızlığı düzbağırsakta gerilmeye yanıtın azalmasından kay­naklanır. Bunun sonucunda düzbağırsak-anüs refleks dışkılama mekanizma­sı bozulur. Anüs büzgen kasının işleyişi normalse yalnız düzbağırsak kabızlığı söz konusudur.

Spazmlı Özellik gösteren kalınbağır­sak kabızlığında bağırsağın bir bölü­mündeki kasılmalar aşırı biçimde artar. Bu durum özellikle inen kalınbağırsak ve sigmoit kolonda belirgindir. Bağır­sak çeperindeki direncin artmasıyla ba­ğırsaktan geçiş yavaşlar ve bağırsak içi basınç yükselir.

Hastada kabızlık tanısını kesinleştir­mekte ve bu rahatsızlığı giderecek teda­vinin belirlenmesinde dikkat edilecek bazı önemli noktalar vardır. Her şeyden önce kalınbağırsağın işlevlerini belirle­yen etkenler çok çeşitlidir. Başta bes­lenme alışkanlığı, psikolojik durum, fi­ziksel etkinlik, ilaçlar, var olan hastalıklar ve başka birçok etken bağırsakların işleyişini etkileyebilir. Bu arada hasta­lığın başlangıcı konusunda hastanın be­lirttiği zaman ile dışkı miktar ve sıklı­ğında gerçekten bir düzensizliğin orta­ya çıktığı zamanın aynı olmayabileceği unutulmamalıdır.

Kalınbağırsak işleyişinin ayrıntılı bi­çimde değerlendirmesi, radyolojik ince­lemeler yaparak ve radyoaktif izotoplar kullanarak elde edilebilir. Bu teknikler kalınbağırsaktan kısmi ve genel geçiş zamanının incelenmesine olanak verir. Ayrıca istatistiksel incelemeler sonu­cunda elde edilen ölçütlere bakarak ka­lınbağırsak işlevinin normal olup olma­dığı değerlendirilebilir. Hekim Önceden hazırlanmış tablolarda yer alan bu ölçüt­lere göre kabul edilebilir bir yanılma pa­yıyla kalınbağırsağın işleyişinde bir so­run olup olmadığını değerlendirebilir.

Kronik kabızlık tanısına ilişkin ölçütler

Aşağıda sıralanan durumlardan birinin ya da birkaçının varlığı kro­nik kabızlık tanısına yardımcı olur:

• Haftada üç kezden az dışkılama.
• Üç gün ya da daha fazla bir süre boyunca dışkılamama.
• Bir kerede çikarılan dışkının, gr’den az olması.

Mide asidinin az olması (hipûasidite) halinde pepsinin salgılanması ve aktivitesi de azal­maktadır.
Mide salgısında pepsinden başka (katepsin, labferment, lipaz, amilaz, proteaz, intrensek faktör vb.) bulunmuştur.

Son zamanlarda barsaktaki gıda çeşitle­rine göre barsak bezleri tarafından salgı­lanan birçok hormonun sindirim fonksiyo­nunda rol oynadığı anlaşılmıştır. Ayrıca vagus sinirinin uyarısı ile pilor mu­kozası bezlerinden gastrin hormonu, ducdenumdan ise sekretin hormonu salgılanır ve kana geçerek sindirim fonksiyonunu düzenlerler. Pankreas dış salgısı, sindirim kanalının en önemli salgısıdir. Çünkü pankreas salgı­sında bütün besinleri sindirebilecek olan tripsin, amilaz, lipaz gibi fermentler var­dır.

Safra kesesinden barsağa dökülen safra­nın yapısındaki safra asitlerinin de sindi­rim olayında yağları parçalamak yönün­den rolü çok büyüktür. Aksi halde yağ sin­dirimi bozulur, yağlar ve yağda eriyen vitaminler (A, D, E, K vitaminleri) emilme­den dışkı ile atılırlar. Bütün bu işlevlerin uygun şekilde olması, sindirimin sağlıklı yapılmasını sağlar. Aksi halde hazımsızlık dediğimiz durum, başka bir deyimle dispepsi meydana gelir.

Hazımsızlıktaki şikâyetleri karında ağrı, şişkinlik, yanma, geğirme, regurgitasyon, bulantı, kusma, ekşime gibi belirtiler şek­linde toplayabiliriz. Peptik ülser, gastrit, pilor stenozu. mide düşüklüğü, mide atonisi gibi organik hastalıkların neden oldu­ğu dispepsilerden başka diğer hastalıkla­rın ve aeorofaji dediğimiz fazla hava yu­tulmasına bağlı olarak meydana gelen ha­zımsızlıklar da vardır.

Hazımsızlık şikâyetlerinin hemen yarısın­dan fazlasını oluşturan dispepsiler ise fonksiyoneldir. Mide veya barsak nörozu grubuna giren bu hastalar bol miktarda hazım fermenti ve antiasit ilaçları almak zorunda kalırlar.

Hazımsızlık ve şişkinlik sebepleri nelerdir?
Dispeçsi yani diğer adıyla hazımsızlık karın bölgenizin biraz üstüne hafif ağrı, erkenden doyma, hafif mide bulantıları ve bölgede fazlaca şişkinlik ve gerginlik olarak ifade edilen bir tür hastalıktır.
Hazımsızlık şikâyetleri oldukça yaygın olan ve nerdeyse herkesin bir dönem hayatında yaşadığı bir rahatsızlıktır.
Asıl sorun bazı insanlarda hazımsızlık sürekli olan bir rahatsızlıktır veya kısa aralıklarla sürekli tekrar eder.

Hazımsızlık rahatsızlığının bazı nedenleri:
• Yemek borunuzda reflü hastalığı var ise sık sık hazımsızlık yaşayabilirsiniz.
• Safra kesesinde problem varsa hazımsızlık şikâyetleriniz artabilir.
• Pankreas hastalığı hazımsızlık rahatsızlığını tetikleyebilir.
• Mide ülseri veya bazı kanser türleri hazımsızlık hastalığı ile belirti gösterebilir.
• Romatizma hastalığı yüzünden romatizma ilaçları kullanıyorsanız bu ilaçlar yan etki olarak hazımsızlığa neden olabilir.
Bunların dışında ülkemizde adından ve varlığından pek bahsedilmese de Helikobakter pylori mikrobunun hazımsızlığa nende olduğu düşünülmektedir. Zira bu mikrobu tedavi ile vücuttan temizledikten sonra hazımsızlık şikâyetlerinin kesildiği görülmüştür.

Hazımsızlık çekenlere bazı öneriler:
• Yemek alışkanlıklarınızı değiştirerek hazımsızlığa kesinlikle neden olduğu bilinen besinlerin yemek listenizden çıkarın.
• Yağ oranı yüksek besinlerden uzak durun.
• Akşam en geç 8 den sonra yemek yemeyin.
• Spor alışkanlığınız var ise asla spor öncesi karnınızı doyurmayın.
• Sigara kullanıyorsanız bırakın veya azaltın.
• Alkolden kesinlikle uzak durun, özellikle aksamları alkol asla tüketmeyin.