Pankreasın Salgıladığı Hormonlar

Pankreas denen salgı bezi, barsaklaru çe­şitli sindirim fermentleri salgıladıktan baş­ka, iç salgı bezi olarak da çalışmakta ve hormon yapmaktadır. Pankreas dokusun­da bulunan ve Langerhans adacıkları di­ye bilinen küçük hücre grupları iki çeşit hormon yaparlar ve kana verirler. Bunlar­dan alfa denen hücrelerin salgıladığı hor­mona glukagon, beta hücrelerinin salgıla­dığı hormona ise insülin denir. İnsülin, pro­tein yapısında bir hormon olup günde 2 mg. kadar vena portaya salgılanır. İnsülin ilk defa Banting ve Best’in çalışmalarıyla köpek pankreasından elde edilmiştir. Bu iki hormonun görevi şeker metabolizması­nı düzenlemektir. Glukagon kandaki şeker miktarını yani glikozu artırır, insülin ise düşürür. Kanda şeker yükseldiğinde sal­gılanan insülin, karaciğerdeki glikojenin glikoza dönüşmesini ve kana karışmasını  kısıtlamaktadır.
Ayrıca doku hücrelerinin kandaki şekeri gıda maddesi olarak alıp kullanması için de insüline ihtiyaç vardır. İnsülin yetersiz­liğinin neden olduğu şeker hastalığında (diabetes mellitus) kanda şeker fazlalığı (hiperglisemi) olmasına karşılık, doku hüc­releri kandaki glikozu yeterli derecede bir hızla ememezler. Böylece hücrelerde bes­lenme yetersizliği görülür. Bu açık, şeker metabolizmasının hızlandırılması ile kapa­tılmak istenir. Fakat bu durumda kanda keton cisimleri artar ve neticede kanın a-sitlenmesi demek olan asidoz tablosu mey­dana gelir. Langerhans adacıklarındaki beta hücrele­rinin doğuştan yetersiz kalması sonucu erken yaşlarda meydana gelen şeker has­talığına jüvenil diyabet denir. Tedavisi için hastaya insülin vermek ge­rekir. İleri yaşlarda meydana gelen şeker hastalığında ise beta hücreleri zamanla çalışmalarını azaltmışlardır. Bunlarda in­sülin eksikliği genellikle o kadar ciddi de­ğildir. Bu tür şeker hastaları çoğunlukla sıkı bir rejim ve kilonun azaltılmasıyla te­davi edilirler. Ayrıca şeker hastalarına be­ta hücrelerini daha fazla insülin üretmek için uyaran ve oral hipoglisemik ajan de­nilen bazı ilaçlar ağız yoluyla verilmekte­dir. Pankreasta meydana gelen ve insülinoma denen bazı tümörler ise fazla insülin sal­gıladıkları için kan şekerinin cok düşmesi­ne neden olurlar. Hastada açlık hissi, terleme, halsizlik, titreme ve uyuşukluk vardır. Ağır vakalarda koma meydana ge­lebilir. Tedavi amacıyla hastaya fazla mik­tarda insülin verildiğinde de bu şekilde bir hipoglisemi veya insülin koması görüle­bilir. İnsülin koması bazı psikiyatrik durum­larda tedavi amacıyla da kullanılmaktadır. İnsülin preparatları çabuk tesirli (rapid), orta tesirli (indermetiate) ve uzun tesirli (long) olmak üzere başlıca üc çeşittir. Kristalize insülin preparatlarının etkisi ça­buk görülür ve kısa sürer. NPH insülin (Neutral protamin Hagedorn) denilen preparat orta tesirlidir. Depo tesirli insülin (protamin zinc insülin) PZ1 preparatları da vardır. Şeker hastaları, doktorların düzen­ledikleri gıda rejimini uygulamalı ve gerek, fiğinde insülin preparatlarını özel cilt altı enjektörleriyle kendi kendilerine enjekte etmeyi öğrenmelidirler.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

sağlık